Chữa vảy nến bằng corticoid có hiệu quả không? Cách dùng

Chữa vảy nến bằng corticoid là một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến, đặc biệt với các trường hợp tổn thương khu trú trên da. Corticoid có tác dụng chống viêm giúp giảm nhanh tình trạng đỏ, ngứa và bong vảy. Vậy loại thuốc này được sử dụng thế nào để đạt hiệu quả mà hạn chế nguy cơ tác dụng phụ? Đọc bài viết dưới đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia để biết thêm thông tin chi tiết.

I. Vai trò của Corticoid trong điều trị bệnh vảy nến

Corticoid hay corticosteroid, là nhóm thuốc có tác dụng chống viêm và ức chế miễn dịch. Trong điều trị vảy nến, corticoid bôi ngoài da thường được sử dụng để kiểm soát các tổn thương trên da, đặc biệt khi bệnh ở mức độ nhẹ đến trung bình hoặc tổn thương khu trú.

Vảy nến liên quan đến tình trạng hoạt hóa quá mức của hệ miễn dịch dẫn đến quá trình viêm và tăng sinh tế bào da. Đối với bệnh vảy nến, corticoid đóng vai trò chủ chốt trong giai đoạn bùng phát cấp tính, từ đó cải thiện các triệu chứng như: 

• Ức chế quá trình giải phóng các chất trung gian gây viêm, làm giảm nhanh tình trạng tấy đỏ, sưng viêm tại vùng tổn thương
• Làm chậm quá trình phân chia quá mức của tế bào sừng, từ đó làm mỏng dần các lớp vảy sừng bám trên da
• Mang lại cảm giác dễ chịu tức thì cho người bệnh, ngăn ngừa việc gãi ngứa gây tổn thương lan rộng và nhiễm trùng thứ phát

II. Các cấp độ và dạng Corticoid dùng trong điều trị vảy nến

Corticoid bôi được phân loại dựa trên mức độ mạnh của thuốc, thường là 7 cấp độ, từ nhóm rất mạnh (cấp độ 1) đến nhóm yếu nhất (cấp độ 7): 

• Cấp độ 1: Đây là nhóm corticoid có hiệu lực rất cao, thường được sử dụng trong thời gian ngắn và ở những vùng da dày, cứng sần như lòng bàn tay, bàn chân. Ví dụ như Clobetasol propionate 0.05%
• Cấp độ 2: Nhóm này có tác dụng chống viêm mạnh nhưng thấp hơn cấp độ 1, thường được dùng cho tình trạng vảy nến ở thân mình và tứ chi mạn tính. Hoạt chất tiêu biểu như Desoximetasone, Fluocinonide, Amcinonide
• Cấp độ 3: Vẫn có hiệu lực chống viêm tương đối cao, được xếp vào mức mạnh trung bình với các hoạt chất tiêu biểu như Betamethasone dipropionate 0.05%, Triamcinolone acetonide 0.5%. Việc lựa chọn thuốc cần dựa vào vị trí tổn thương, độ dày của mảng vảy nến và thời gian dự kiến sử dụng 
• Cấp độ 4: Đây là nhóm có hiệu lực trung bình, thường dùng cho vùng thân và tứ chi, mức độ viêm vừa phải. Hoạt chất tiêu biểu gồm Hydrocortisone valerate 0.2%, Triamcinolone acetonide 0.1%
• Cấp độ 5: Nhóm này có hiệu lực trung bình và thường được cân nhắc khi cần kiểm soát tổn thương nhưng muốn giảm nguy cơ tác dụng phụ so với corticoid mạnh. Tiêu biểu với các hoạt chất như Hydrocortisone butyrate 0.1%, Prednicarbate 0.1%
• Cấp độ 6: Đây là nhóm thuốc chữa vảy nến bằng corticoid dạng yếu, phù hợp cho vùng da mỏng như mặt, háng, nách hoặc dùng cho trẻ em. Thường là Desonide 0.05%, Alclometasone dipropionate 0.05%
• Cấp độ 7: Đây là nhóm có hoạt lực thấp nhất, an toàn cho da mỏng và cho trẻ nhỏ, thường là Hydrocortisone 1%

Corticoid dùng trong điều trị bệnh về da có nhiều dạng bào chế khác nhau, trong đó phổ biến gồm: 

• Dạng kem: Thấm nhanh, ít nhờn rít, dễ sử dụng và thường phù hợp với nhiều vùng da
• Dạng mỡ: Có tính giữ ẩm tốt, tác dụng sâu, là lựa chọn tối ưu cho các mảng vảy nến dày, khô và đóng vảy nhiều
• Dạng dung dịch/lotion gel: Thích hợp bôi cho vùng da đầu hoặc các khu vực có diện tích lớn, vùng có lông

III. Ưu và nhược điểm khi dùng Corticoid chữa vảy nến

Chữa vảy nến bằng corticoid có ưu điểm là khả năng kiểm soát viêm tương đối nhanh, nhưng thuốc cũng có những hạn chế nhất định nếu sử dụng không đúng cách. Cụ thể:

Ưu điểm

• Giảm viêm nhanh giúp cải thiện tình trạng đỏ và sưng tại vùng tổn thương 
• Khi phản ứng viêm giảm, cảm giác ngứa và khó chịu cũng dần thuyên giảm
• Hỗ trợ làm mỏng mảng vảy chỉ sau vài ngày sử dụng
• Đa dạng dạng bào chế, phù hợp với nhiều vị trí tổn thương trên cơ thể

Nhược điểm

• Chỉ giải quyết phần triệu chứng, không điều trị dứt điểm căn nguyên gây bệnh, bệnh rất dễ tái phát khi ngưng thuốc
• Tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ nếu dùng kéo dài hoặc không theo chỉ định của bác sĩ

IV. Trường hợp chỉ định dùng Corticoid điều trị bệnh vảy nến

Không phải mọi thể vảy nến hay mọi giai đoạn bệnh đều có thể dùng corticoid. Phương pháp này thường được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Vảy nến thể mảng mức độ nhẹ, tổn thương khu trú
• Giai đoạn bệnh bùng phát cấp tính, cần kiểm soát nhanh triệu chứng ngứa ngáy, viêm đỏ
• Kết hợp trong phác đồ tổng thể cùng các thuốc bôi khác như dẫn xuất vitamin D3 hoặc liệu pháp ánh sáng để tăng hiệu quả

Ngược lại, không nên tự ý sử dụng corticoid mạnh ở mặt, vùng nếp gấp, vùng sinh dục hoặc trên diện tích da rộng. Đây là những vị trí có nguy cơ gặp tác dụng phụ cao hơn

V. Chữa vảy nến bằng Corticoid bao lâu thì khỏi?

Thời gian cải thiện triệu chứng khi chữa vảy nến bằng corticoid thường thấy rõ sau 3 – 7 ngày sử dụng đều đặn. Tuy nhiên, thời gian cụ thể cần được bác sĩ chỉ định trong một đợt điều trị giới hạn (thường dưới 2 tuần) theo tình trạng của từng người bệnh nhằm hạn chế tác dụng phụ.

Trong thời gian điều trị, nếu tổn thương đã cải thiện, bác sĩ có thể hướng dẫn giảm tần suất hoặc chuyển sang phác đồ duy trì phù hợp hơn. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý bôi thuốc hoặc dùng trong thời gian dài.

Bài viết cùng chủ đề: Review chi tiết cách trị vảy nến bằng thuốc sinh học

VI. Hướng dẫn cách dùng Corticoid chữa vảy nến an toàn

Để chữa vảy nến bằng corticoid đạt hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ, người bệnh cần sử dụng đúng theo hướng dẫn thay vì tự tăng liều khi bệnh bùng phát.

• Liều lượng: Chỉ lấy một lượng kem vừa đủ thoa một lớp mỏng lên vùng da bị bệnh, không thoa lan ra vùng da lành
• Tần suất: Thông thường bôi 1 – 2 lần/ngày theo đúng chỉ định của bác sĩ
• Quy tắc giảm liều: Khi tổn thương đã cải thiện, người bệnh nên thực hiện đúng kế hoạch giảm liều hoặc chuyển thuốc mà bác sĩ đưa ra

Ngoài ra, cũng cần lưu ý những điều quan trọng sau:

• Không tự mua corticoid mạnh để điều trị khi chưa được bác sĩ đánh giá
• Không tự ý băng kín vùng da sau khi bôi thuốc vì có thể làm tăng hấp thu corticosteroid
• Không bôi lên vùng da non, vết thương hở hoặc kéo dài liên tục quá thời gian bác sĩ cho phép
• Thận trọng khi sử dụng ở mặt, cổ, nách, bẹn và vùng sinh dục

VII. Tác dụng phụ cần biết khi chữa vảy nến bằng Corticoid

Tác dụng phụ của corticosteroid phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ mạnh của thuốc, diện tích bôi, thời gian sử dụng, vị trí bôi và tình trạng da. Sử dụng corticoid bôi quá liều hoặc kéo dài trên da có thể gây:

• Teo da, rạn da, da mỏng đi thấy rõ các mạch máu dưới da
• Dễ xuất hiện mụn trứng cá, viêm nang lông hoặc bùng phát nhiễm trùng da do nấm, vi khuẩn
• Viêm da tiếp xúc do dị ứng với thành phần của thuốc

Khi lạm dụng thuốc trên diện tích da lớn hoặc dùng kéo dài, corticoid có thể ngấm vào tuần hoàn máu gây ức chế tuyến thượng thận, hội chứng Cushing, tăng huyết áp, loãng xương, tăng đường huyết hoặc các ảnh hưởng chuyển hóa khác. Chính vì thế, người bệnh nên ngưng thuốc và đến gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện các biểu hiện:

• Đã sử dụng thuốc trong thời gian dài và cảm thấy không thể ngừng thuốc mà không khiến bệnh bùng phát
• Vùng da bôi thuốc mỏng đi nhanh chóng, xuất hiện vết rạn sâu hoặc các tia mạch máu đỏ chi chít
• Tổn thương vảy nến lan rộng hơn, mọc mủ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng
• Cơ thể mệt mỏi, phù nề, sụt cân hoặc tăng cân bất thường

VIII. Giải pháp cho người đang phụ thuộc hoặc bị tác dụng phụ do Corticoid

Nhiều người bệnh vảy nến do tự ý dùng thuốc bôi chứa corticoid dài ngày đã rơi vào trạng thái phụ thuộc thuốc hoặc gặp biến chứng teo da, giãn mạch. Để khắc phục tình trạng này, người bệnh cần:

• Đánh giá lại tình trạng vảy nến: Xác định mức độ bệnh, vị trí tổn thương và những biến chứng có thể xuất hiện do việc sử dụng thuốc kéo dài
• Điều trị tác dụng phụ: Những biến đổi trên da do corticoid cần được bác sĩ đánh giá riêng để có hướng xử lý phù hợp
• Điều chỉnh corticoid: Với corticoid bôi, bác sĩ có thể giảm tần suất hoặc chuyển sang thuốc có mức độ phù hợp hơn thay vì tiếp tục sử dụng thuốc mạnh kéo dài
• Phục hồi hàng rào bảo vệ da: Sử dụng các sản phẩm dưỡng ẩm chuyên sâu chứa Ceramide, B5, Hyaluronic Acid để phục hồi cấu trúc da bị tổn thương
• Chuyển đổi phương pháp điều trị thay thế: Bác sĩ chỉ định các hoạt chất an toàn hơn để kiểm soát vảy nến lâu dài như dẫn xuất Vitamin D3, thuốc ức chế calcineurin, hoặc áp dụng phương pháp quang trị liệu nhằm hạn chế tối đa tác dụng phụ

IX. Điều trị và kiểm soát vảy nến an toàn tại Maia&Maia

Vảy nến là bệnh lý phức tạp, việc tự điều trị bằng corticoid trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ tàn phá làn da rất lớn. Để kiểm soát vảy nến hiệu quả, an toàn và ngăn ngừa tái phát người bệnh cần tìm đến các cơ sở y tế da liễu uy tín. 

Trong đó, Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Maia&Maia tự hào là địa chỉ uy tín trong việc thăm khám và điều trị các bệnh lý về da liễu, đặc biệt là bệnh vảy nến. Với việc cấp phép hoạt động của Sở Y tế, cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa đầu ngành giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống trang thiết bị công nghệ cao và phác đồ điều trị chuẩn y khoa, Maia&Maia đã giúp khách hàng:

• Chẩn đoán chính xác mức độ bệnh và tình trạng da hiện tại
• Xây dựng phác đồ cá thể hóa giúp kiểm soát vảy nến an toàn, phục hồi làn da tổn thương do lạm dụng corticoid trước đó
• Tư vấn chế độ chăm sóc, dinh dưỡng và duy trì lối sống lành mạnh nhằm kéo dài thời gian lui bệnh
• Điều trị vảy nến bằng công nghệ hiện đại Maitrix Laser giúp tăng cường dẫn thuốc cũng như phục hồi hàng rào bảo vệ da, cải thiện nhanh các triệu chứng viêm đỏ, ngứa da
• Điều trị không chảy máu, không đau, không cần nghỉ dưỡng, không tổn thương và không để lại sẹo

Chữa vảy nến bằng corticoid giúp kiểm soát nhanh tình trạng viêm, ngứa, đỏ da và bong vảy, đặc biệt với các tổn thương khu trú. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý sử dụng kéo dài mà cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào khác liên quan, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được hỗ trợ giải đáp chi tiết.