Tập thể dục tốt cho sức khỏe, tuy nhiên một số người có cơ địa nhạy cảm lại bị mề đay do tập thể dục. Vậy tình trạng này do đâu? Có triệu chứng gì? Cách xử lý điều trị thế nào? Bài viết dưới đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia sẽ mang đến cho mọi người những thông tin hữu ích về tình trạng này.

I. Vì sao tập thể dục lại gây nổi mề đay?

Nổi mề đay do tập thể dục là phản ứng dị ứng xảy ra khi cơ thể tăng nhiệt và tiết nhiều mồ hôi trong quá trình vận động. Sau khi tập luyện, người bệnh xuất hiện các sẩn đỏ hoặc mụn nhỏ li ti gây ngứa, châm chích, tập trung ở thân mình, cổ và cánh tay.

Khi nhiệt độ cơ thể bắt đầu tăng lên trong quá trình tập luyện sẽ giải phóng tế bào mast và tăng nồng độ histamin trong huyết tương gây ra những triệu chứng mề đay (1). Có 3 loại mề đay thường gặp trong lúc vận động gồm:

Mề đay cholinergic: Kích hoạt do việc tập thể dục làm tăng thân nhiệt hoặc căng thẳng cảm xúc
EIA cổ điển: Kích hoạt khi hoạt động thể chất, tập thể dục cường độ cao
EIA biến thể: Kích hoạt duy nhất bởi hoạt động thể chất

Triệu chứng thường xuất hiện trong thời gian ngắn và có thể giảm khi cơ thể hạ nhiệt. Tuy nhiên, một số trường hợp gặp phản ứng dị ứng nghiêm trọng do vận động, đặc biệt khi tập luyện sau khi ăn một số thực phẩm hoặc sử dụng thuốc nhất định. Nếu xuất hiện khó thở, sưng môi hoặc lưỡi, chóng mặt, tụt huyết áp hay cảm giác choáng váng khi tập thể dục cần ngừng vận động và đi cấp cứu ngay.

II. Triệu chứng bị nổi mề đay do tập thể dục

Những người bị mề đay trong quá trình tập thể dục thường có những triệu chứng sau khi thân nhiệt tăng lên, đổ mồ hôi:

Triệu chứng ngoài da: Da nổi nốt sần nhỏ, có quầng đỏ bao quanh, nổi gồ lên trên bề mặt làn da. Ngoài ra ở vùng da kích ứng sẽ ngứa dữ dội, châm chích và nóng rát. Các vị trí thường xuất hiện mề đay là ở cổ, ngực sau đó lan rộng ra tay, chân, lưng và toàn thân
Triệu chứng toàn thân: Xuất hiện triệu chứng toàn thân như đổ nhiều mồ hôi, đỏ bừng mặt, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, đau đầu…
Triệu chứng nguy hiểm: Mề đay kèm phù mạch (sưng phù môi, lưỡi, cổ họng…), sốc phản vệ (khó thở, chóng mặt, ngất xỉu, tụt huyết áp, mạch nhanh nhưng yếu…)

III. Mề đay do vận động khác gì mề đay Cholinergic?

Mề đay do vận động và mề đay cholinergic đều có thể xuất hiện khi cơ thể tăng nhiệt, tiết nhiều mồ hôi khiến hai tình trạng này dễ bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, cơ chế khởi phát, biểu hiện và yếu tố kích thích có những điểm khác biệt cần phân biệt rõ trong bảng phân tích sau:

Tiêu chí phân biệt	Mề đay do vận động	Mề đay Cholinergic
Nguyên nhân	Chỉ xảy ra khi vận động thể chất cường độ cao, tiếp xúc với nhiệt độ cao không gây ra phản ứng mề đay	Gây ra khi cơ thể tăng tiết mồ hôi, làm ấm cơ thể thụ động (tắm nước nóng), căng thẳng hoặc tập thể dục
Đặc điểm mề đay	Nốt sẩn phù lớn, ngứa dữ dội, triệu chứng tương tự mề đay dị ứng điển hình hoặc các phản ứng sốc phản vệ	Sẩn phù mề đay nhỏ (2 – 4mm) bao quanh bởi quầng đỏ lớn
Mức độ nghiêm trọng	Thường tiến triển thành sốc phản vệ do vận động, phù mạch gây khó thở nghiêm trọng, huyết áp thấp, ngất xỉu	Đa phần lành tính, khu trú ngoài da, hiếm khi biến chứng toàn thân, mặc dù vẫn có một số ca bệnh nặng

IV. Đối tượng có nguy cơ bị mề đay khi tập thể dục

Một số đối tượng có nguy cơ xuất hiện mề đay khi luyện tập thể dục cao hơn do cơ thể nhạy cảm với sự gia tăng nhiệt độ, tiết mồ hôi hoặc các yếu tố liên quan đến vận động thường gặp gồm:

Người có cơ địa dị ứng: Người có cơ địa dễ dị ứng, tiền sử viêm mũi dị ứng, hen suyễn, chàm hoặc trong gia đình có tiền sử bị nổi mề đay
Vận động viên tập cường độ cao: Đối tượng thường xuyên vận động, tập thể dục cường độ cao (chạy bộ, gym, chơi thể thao) làm thân nhiệt và nhịp tim tăng nhanh
Người thường bị mề đay Cholinergic: Người có cơ địa nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ bên trong cơ thể hoặc khi cơ thể tăng tiết mồ hôi làm tế bào mast giải phóng histamin gây phản ứng mề đay trên da
Người ăn trước khi tập: Một số trường hợp gặp phản ứng dị ứng liên quan đến vận động sau khi ăn một số thực phẩm nhất định
Người mặc đồ tập bó sát: Mặc đồ tập quá bó sát gây cọ xát và tạo áp lực lên da khi vận động, tập thể dục và khiến cơ thể nổi mề đay

V. Cách xử lý và phác đồ điều trị mề đay do tập thể dục

Khi xuất hiện các triệu chứng bị mề đay, mọi người nên áp dụng những biện pháp xử lý dưới đây để giảm nhanh triệu chứng và hạn chế tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn:

1, Biện pháp xử lý ngay khi gặp phải

Dừng việc tập luyện: Ngừng thực hiện các hoạt động vận động mạnh quá sức để ngăn thân nhiệt tăng cao
Làm mát cơ thể: Nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng, thay quần áo mới thoáng rộng, thấm hút mồ hôi tốt, ưu tiên chất liệu cotton
Chườm lạnh làm dịu da: Đặt khăn lạnh hoặc túi chườm mát lên vùng da nổi mề đay, mẩn ngứa trong 15 phút để giảm triệu chứng
Uống nước mát: Uống thêm nước lọc để hạ thân nhiệt từ bên trong, thải độc cơ thể để cải thiện các triệu chứng
Theo dõi triệu chứng: Theo dõi các phản ứng dị ứng, mề đay trên cơ thể. Nếu triệu chứng lan rộng, có cảm giác khó thở, chóng mặt, phù mạch (sưng phù mí mắt, môi, lưỡi, họng…) cần cấp cứu y tế kịp thời

2, Điều trị y khoa bằng thuốc

Thuốc kháng histamin thế hệ mới: Đây là ưu tiên hàng đầu để ngăn ngừa phản ứng dị ứng, giảm ngứa hiệu quả mà ít gây buồn ngủ, phổ biến là thuốc Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine
Thuốc sinh học hoặc ức chế miễn dịch: Dùng Omalizumab hoặc Cyclosporin với những ca mề đay mạn tính nặng, không đáp ứng với thuốc kháng histamin
Tiêm Epinephrine khẩn cấp: Mề đay lan rộng kèm dấu hiệu sốc phản vệ (khó thở, chóng mặt, ngất xỉu, tụt huyết áp) cần tiêm bắp Epinephrine tại cơ sở y tế hoặc dùng bút tiêm tự động

VI. Cách phòng ngừa mề đay khi vận động

Để phòng ngừa mề đay trong quá trình vận động, mọi người nên hạn chế các yếu tố làm cơ thể tăng nhiệt quá nhanh, đồng thời theo dõi những tác nhân từng khiến triệu chứng xuất hiện. Những việc cần làm gồm:

Khởi động kỹ và từ từ trước khi vận động hay tập thể dục trong 10 – 15 phút để cơ thể thích nghi dần với quá trình tăng nhiệt độ cơ thể
Chọn bài tập thể dục phù hợp, giảm cường độ tập luyện, nên ưu tiên những môn thể thao hạn chế tăng thân nhiệt như đi bộ nhẹ, bơi lội hoặc yoga
Đảm bảo có thời gian nghỉ ngơi đan xen giữa các bài tập, nghỉ ngơi ngay khi cơ thể nóng lên hoặc da có dấu hiệu ngứa châm chích
Chọn không gian tập mát mẻ, tập luyện ở phòng có điều hòa/quạt thông gió hoặc tập vào thời điểm mát mẻ (sáng sớm, chiều muộn)
Mặc quần áo tập luyện thoáng mát, chất liệu mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt để hạ nhiệt cho da
Tắm nước mát ngay sau khi tập để loại bỏ mồ hôi, làm dịu da và thay quần áo mới
Dự phòng bằng cách uống thuốc kháng histamin trước khi tập thể thao, vận động theo chỉ định bác sĩ
Tránh những yếu tố kích ứng gây nổi mề đay với người có cơ địa nhạy cảm (ăn đồ cay nóng, dùng chất kích thích, tắm nước nóng…) trước khi tập luyện, vận động
Nghỉ ngơi điều độ, tránh căng thẳng tâm lý, lo lắng sẽ dễ làm các phản ứng mề đay bùng phát nặng hơn

Bài viết trên đã mang đến cho mọi người những thông tin hữu ích về tình trạng mề đay do tập thể dục và cách xử lý hiệu quả để bệnh nhanh được kiểm soát. Nếu có nhu cầu tư vấn thêm về liệu trình điều trị mề đay chuyên sâu cùng đội ngũ bác sĩ da liễu đầu ngành, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được giải đáp chi tiết.