Mề đay phù mạch là hiện tượng sưng phù lớp sâu dưới da hoặc niêm mạc, thường đi kèm với các nốt mề đay nổi đỏ. Tình trạng này xảy ra có thể gây sưng to ở vùng mặt, mí mắt, môi hoặc tay chân, và nguy hiểm nhất khi gây nghẽn đường thở. Vậy xử trí tình trạng này như thế nào để tránh các biến chứng nguy hiểm? Cùng Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia tìm hiểu thông tin chi tiết qua nội dung bài viết sau.

I. Tình trạng mề đay phù mạch là như thế nào?

Mề đay phù mạch là phản ứng viêm ở lớp nông của da, đồng thời kèm theo phù mạch ở các lớp sâu hơn của da và niêm mạc. Mề đay thường biểu hiện bằng những sẩn phù nổi trên bề mặt da gây ngứa và có thể xuất hiện ở nhiều vị trí. Trong khi đó, phù mạch thường gây sưng rõ rệt ở môi, mí mắt, mặt, tay, chân hoặc các vùng niêm mạc. Hai tình trạng này có thể xuất hiện đồng thời trong cùng một đợt phản ứng dị ứng.

Đặc trưng của mề đay là các tổn thương thường tự biến mất tại một vị trí trong vòng 24 giờ, nhưng có thể xuất hiện các sẩn phù mới ở những vùng da khác. Ngược lại, phù mạch thường diễn tiến lâu hơn, có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ phản ứng.

II. Nguyên nhân gây mề đay phù mạch

Hiện tượng này xảy ra khi tế bào mast trong cơ thể giải phóng histamine và các chất trung gian hóa học làm giãn mạch, thoát dịch vào mô. Một số nguyên nhân và yếu tố kích hoạt thường gặp gồm:

Thực phẩm: Hải sản, trứng, sữa, đậu phộng và một số thực phẩm khác có thể gây phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm
Thuốc: Thuốc kháng sinh (penicillin), thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), thuốc hạ huyết áp nhóm ức chế enzym (ACEi)
Côn trùng đốt: Nọc độc từ ong, kiến và một số loại côn trùng kích hoạt phản ứng dị ứng
Nhiễm trùng: Một số bệnh nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn liên quan đến sự xuất hiện của mề đay
Yếu tố vật lý: Nhiệt độ lạnh hoặc nóng, ánh nắng, áp lực và ma sát trên da là những yếu tố thường kích hoạt mề đay
Căng thẳng: Stress làm các triệu chứng mề đay trở nên rõ rệt hoặc kéo dài hơn ở một số người
Di truyền hoặc tự miễn: Phù mạch di truyền (do thiếu hụt C1-INH) hoặc do các bệnh lý tự miễn như lupus ban đỏ, bệnh tuyến giáp

Tìm hiểu thêm: Nóng gan nổi mề đay có phải do suy giảm chức năng gan?

III. Mề đay phù mạch có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm của mề đay phù mạch phụ thuộc vào vị trí phù, nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm. Phần lớn trường hợp không gây biến chứng nghiêm trọng và có thể thuyên giảm khi được xử trí phù hợp.

Nếu người bệnh chỉ nổi mề đay, ngứa hoặc phù nhẹ ở môi, mí mắt, tay chân nhưng không khó thở, không sưng lưỡi/họng, không khó nuốt/nghẹn họng/khàn tiếng, không chóng mặt/ngất hoặc không có biểu hiện bất thường toàn thân nghiêm trọng thì có thể theo dõi triệu chứng và chủ động thăm khám bác sĩ để tìm nguyên nhân, đặc biệt nếu tình trạng tái diễn nhiều lần.

Ngược lại, mề đay phù mạch có thể là một biểu hiện của tình trạng phản vệ, vì thế người bệnh cần đến cơ sở y tế hoặc cấp cứu ngay khi gặp một trong các dấu hiệu sau:

Khó thở, thở rít hoặc cảm giác bóp nghẹt ở cổ họng
Sưng nhanh môi, lưỡi, họng hoặc mặt
Khó nuốt, khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói đột ngột
Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất
Đau bụng dữ dội, nôn ói nhiều
Mề đay lan rộng nhanh kèm các triệu chứng toàn thân

IV. Chẩn đoán và điều trị mề đay phù mạch

Việc chẩn đoán và điều trị tình trạng thường bao gồm các bước sau:

1, Thăm khám bác sĩ

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá đặc điểm tổn thương da, vị trí phù, thời gian xuất hiện và các triệu chứng đi kèm. Người bệnh được hỏi về thời gian xuất hiện, yếu tố nghi ngờ, tiền sử dị ứng, tần suất và thời gian kéo dài của mỗi đợt mề đay, phù mạch.

Sau đó, bác sĩ sẽ chỉ định thêm xét nghiệm như test lẩy da tìm dị nguyên, xét nghiệm máu (đo IgE, nồng độ C1-INH nếu nghi ngờ di truyền), xét nghiệm tầm soát nhiễm trùng hoặc tự miễn để xác định nguyên nhân chính xác và loại trừ các bệnh lý khác.

2, Biện pháp điều trị

Điều trị mề đay phù mạch phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng và các triệu chứng đi kèm. Người bệnh thường được chỉ định:

Thuốc kháng histamine thế hệ 2: Là lựa chọn ưu tiên hàng đầu giúp giảm nhanh ngứa và sưng nề mà ít tác dụng phụ. Một số loại thường được chỉ định gồm Loratadine, Cetirizine, Fexofenadine….
Corticosteroid đường uống: Dùng ngắn ngày trong các trường hợp đợt cấp nặng hoặc phù mạch rõ rệt
Epinephrine (Adrenaline): Dùng tiêm khẩn cấp ngay lập tức nếu có dấu hiệu sốc phản vệ hoặc nguy cơ tắc đường thở
Thuốc ức chế miễn dịch khác: Áp dụng cho mề đay phù mạch mãn tính kháng trị (Omalizumab, Cyclosporine)
Loại bỏ yếu tố kích thích: Nếu xác định được tác nhân gây mề đay phù mạch, người bệnh cần hạn chế hoặc tránh tiếp xúc với yếu tố đó. Chẳng hạn, nếu phản ứng xuất hiện liên quan đến một loại thực phẩm hoặc thuốc cụ thể, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách phòng tránh phù hợp

V. Cách chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Để hạn chế triệu chứng và giảm nguy cơ mề đay phù mạch tái phát, mọi người nên:

Xác định và tránh các yếu tố đã từng kích hoạt triệu chứng
Không tự ý sử dụng hoặc ngừng thuốc, đặc biệt khi nghi ngờ thuốc là nguyên nhân
Hạn chế các yếu tố có thể làm triệu chứng nặng hơn như nhiệt độ quá nóng, ma sát mạnh hoặc căng thẳng
Mặc quần áo rộng rãi, chất liệu mềm để hạn chế kích ứng da
Giữ da sạch và dưỡng ẩm thường xuyên
Theo dõi thời điểm xuất hiện mề đay, thực phẩm, thuốc hoặc các yếu tố tiếp xúc trước đó để hỗ trợ bác sĩ tìm nguyên nhân
Thăm khám chuyên khoa nếu tình trạng tái phát nhiều lần hoặc kéo dài
Nếu từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng nên trao đổi với bác sĩ để có kế hoạch xử trí khi tái phát

Mề đay phù mạch tuy là tình trạng dị ứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng cách. Mọi người nên nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm và đến ngay cơ sở y tế để tránh các rủi ro. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào khác liên quan, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được giải đáp chi tiết.