Khi bị dị ứng, câu hỏi đầu tiên khiến nhiều người lo lắng là dị ứng có lây không và liệu việc tiếp xúc gần, dùng chung đồ với người dị ứng có sao không? Bài viết sau đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia sẽ giải đáp thắc mắc này dưới góc nhìn y khoa, đồng thời giúp mọi người phân biệt với các bệnh truyền nhiễm dễ nhầm lẫn khác.

I. Dị ứng có lây không?

Bản chất của dị ứng là phản ứng của hệ miễn dịch bên trong cơ thể đối với một chất lạ mà nó cho là mối đe dọa. Khi mọi người tiếp xúc với dị nguyên, cơ thể sẽ tiết ra chất hóa học gọi là histamine gây ra các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa ngáy hoặc sổ mũi. Vì đây là phản ứng nội sinh mang tính chất cơ địa của từng cá nhân nên không thể truyền phản ứng miễn dịch này cho người khác qua đường tiếp xúc thông thường.

Nhiều người thường hiểu nhầm dị ứng có thể lây nhiễm từ người này sang người khác do:

Các thành viên trong gia đình cùng sinh sống trong một môi trường hoặc ăn cùng một loại thực phẩm và có cơ địa nhạy cảm nên sẽ đồng loạt phát bệnh
Một số dạng dị ứng bùng phát vào thời điểm giao mùa hoặc khi môi trường thay đổi khiến nhiều người mắc cùng lúc và dễ bị hiểu nhầm là bệnh truyền nhiễm
Biểu hiện tổn thương da lan rộng từ vùng này sang vùng khác cũng khiến nhiều người lầm tưởng phản ứng đang lây lan

II. Những dạng dị ứng thường gặp và khả năng lây nhiễm

Hiện nay, có rất nhiều trường hợp dị ứng được ghi nhận nhưng tất cả đều theo nguyên tắc chung và không có khả năng lây truyền. Cụ thể như sau:

Dị ứng thời tiết: Thay đổi nhiệt độ đột ngột từ quá nóng hoặc quá lạnh gây nổi mề đay, sưng môi, mắt…
Dị ứng thức ăn: Thường gặp khi ăn hải sản, đậu phộng, trứng, sữa… gây ngứa ngáy, buồn nôn, nặng hơn là sốc phản vệ
Viêm da tiếp xúc dị ứng: Da bị kích ứng, nổi mụn nước do chạm vào hóa chất, mỹ phẩm, kim loại , nhựa của các loại thực vật
Dị ứng thuốc: Phản ứng với thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau… biểu hiện qua phát ban da hoặc hồng ban đa dạng
Viêm mũi dị ứng/hen suyễn do dị ứng: Hắt hơi, chảy nước mũi liên tục do hít phải phấn hoa, bụi nhà, lông thú cưng

Tóm lại, dị ứng nói chung và bất kỳ loại dị ứng cụ thể nào nói riêng đều tuyệt đối không lây nhiễm thông qua tiếp xúc da, nước bọt, đường hô hấp hay dùng chung đồ đạc sinh hoạt.

III. Các bệnh ngoài da dễ bị nhầm với dị ứng nhưng có thể lây

Bản thân việc dị ứng không quá nguy hiểm nếu mọi người nhận biết sớm và chữa trị kịp thời. Tuy nhiên, nhiều bệnh lý da liễu có tính truyền nhiễm lại có biểu hiện rất giống dị ứng khiến nhiều người chủ quan như sau:

Bệnh ghẻ: Căn bệnh này thường gây ra các nốt mụn nước nhỏ li ti kèm theo cảm giác ngứa ngáy dữ dội, đặc biệt là vào ban đêm khi ký sinh trùng hoạt động mạnh. Bệnh lây lan rất mạnh do ký sinh trùng cái ghẻ lây truyền qua tiếp xúc da trực tiếp hoặc dùng chung quần áo, chăn màn
Thủy đậu, giời leo: Ban đầu da nổi hồng ban kèm châm chích dễ nhầm với dị ứng, sau đó nhanh chóng hóa mụn nước, bọc mủ. Bệnh có tính lây nhiễm cao qua đường hô hấp hoặc khi chạm vào dịch tiết từ nốt phỏng vỡ
Bệnh chốc lở: Là bệnh nhiễm khuẩn ngoài da, thường gặp ở trẻ em hoặc người có da nhạy cảm với các triệu chứng điển hình như mụn mủ, da rỉ dịch và đóng vảy màu vàng mật ong. Giai đoạn đầu bệnh có thể giống dị ứng da do đều gây đỏ và ngứa nhẹ.

IV. Dị ứng không lây nhiễm nhưng có di truyền không?

Mặc dù câu trả lời cho câu hỏi “dị ứng có lây không” là không, nhưng câu hỏi “dị ứng có di truyền không” thì câu trả lời lại là có. Các báo cáo khoa học đã chứng minh dị ứng có xu hướng liên quan mật thiết với gen di truyền từ cha mẹ sang con cái: (1)

Nếu chỉ bố hoặc mẹ có tiền sử bị dị ứng, con sinh ra sẽ có khả năng mắc bệnh cao hơn 50%
Nếu cả bố và mẹ cùng bị dị ứng, tỉ lệ này ở người con sẽ tăng lên 75%

Bên cạnh gen di truyền, một người bị bùng phát dị ứng dễ hơn do các tác động từ môi trường và lối sống như sau:

Ô nhiễm môi trường: Khói, bụi mịn, khí thải công nghiệp làm suy giảm hàng rào bảo vệ da và hệ hô hấp
Hệ miễn dịch suy yếu: Căng thẳng kéo dài, thức khuya, lười vận động khiến cơ thể dễ phản ứng thái quá với các tác nhân bên ngoài
Sử dụng hóa chất quá đà: Lạm dụng mỹ phẩm kém chất lượng, nước xả vải nồng nặc hương liệu nhân tạo làm mài mòn da
Thay đổi nội tiết tố: Giai đoạn dậy thì, mang thai hoặc mãn kinh có thể kích hoạt cơ địa dị ứng

V. Khi nào cần sự trợ giúp của bác sĩ

Phần lớn các ca dị ứng nhẹ có thể tự thuyên giảm sau vài ngày khi cách ly khỏi dị nguyên. Tuy nhiên, mọi người cần đến ngay cơ sở y tế nếu gặp phải các trường hợp sau:

Có dấu hiệu sốc phản vệ gây nguy hiểm đến tính mạng như khó thở, nghẹn họng, sưng phù lưỡi/môi, chóng mặt, tụt huyết áp, ngất xỉu
Triệu chứng dị ứng lan rộng khắp cơ thể một cách nhanh chóng và không có dấu hiệu thuyên giảm sau 48 giờ
Da xuất hiện tình trạng nhiễm trùng thứ phát do gãi với các dấu hiệu chảy mủ, loét da, sưng nóng và sốt cao
Trẻ nhỏ bị dị ứng kéo dài, ảnh hưởng tới sinh hoạt và sự phát triển

Khi phát hiện sớm các dấu hiệu nguy hiểm và kịp thời thăm khám, điều trị; mọi người sẽ được phát hiện chính xác chất khiến mình bị dị ứng. Từ đó ngăn chặn các biến chứng gây tổn thương da và tránh việc bệnh tiến triển thành mạn tính khó chữa.

VI. Lưu ý để phòng ngừa dị ứng tái phát

Do dị ứng gắn liền với cơ địa, vì thế mọi người cần học cách chung sống và ngăn ngừa chúng quay trở lại bằng các biện pháp sau:

Chủ động theo dõi và tránh xa các tác nhân từng khiến bản thân bị kích ứng (món ăn, loại mỹ phẩm, thời tiết lạnh…)
Giặt giũ chăn ga gối đệm thường xuyên, hút bụi phòng ngủ để loại bỏ mạt bụi nhà và lông thú cưng
Sử dụng các loại kem dưỡng ẩm lành tính, không hương liệu để củng cố hàng rào bảo vệ da, đặc biệt là khi thời tiết hanh khô
Tăng cường sức đề kháng bằng cách ăn nhiều rau xanh, trái cây giàu vitamin C, uống đủ nước và duy trì thói quen tập thể dục để hệ miễn dịch luôn khỏe mạnh
Không cào gãi khi bị dị ứng, hãy dùng khăn mát chườm lên vùng da bị ngứa để làm dịu cảm giác khó chịu

Tóm lại, câu trả lời cho thắc mắc dị ứng có lây không là không. Mọi người hoàn toàn có thể yên tâm sinh hoạt, chia sẻ không gian sống với người bị dị ứng. Điều quan trọng là cần trang bị kiến thức để phân biệt dị ứng với các bệnh nhiễm trùng da khác để có hướng xử lý kịp thời và khoa học nhất. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào khác liên quan, mọi người hãy gọi qua hotline 032.845.1188 để được đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tại Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia hỗ trợ giải đáp chi tiết.