Mề đay ánh sáng là phản ứng bất thường của da sau khi tiếp xúc với ánh sáng gây sẩn phù, ngứa và đỏ da tại vùng phơi sáng. Tình trạng có thể tái diễn, ảnh hưởng sinh hoạt nếu không được kiểm soát đúng cách. Trong bài viết này, Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia.sẽ cung cấp những thông tin về nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí để mọi người cùng nắm được.

I. Tình trạng mề đay ánh sáng là như thế nào?

Mề đay ánh sáng là phản ứng dị ứng trên da xuất hiện khoảng vài phút sau khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc các nguồn sáng nhân tạo. Cơ chế hình thành bệnh lý này như sau:

Phản ứng miễn dịch: Ánh sáng khi chiếu vào da sẽ kích hoạt dị nguyên quang hóa sẵn có bên trong cơ thể
Giải phóng histamin: Hệ miễn dịch nhận diện nhầm ánh sáng là dị nguyên lạ nguy hiểm, từ đó giải phóng histamin cùng những chất trung gian khác vào máu
Tổn thương da: Histamin làm giãn mao mạch nhỏ dưới da, qua đó gây phù nề và sẩn đỏ khiến da ngứa ngáy khó chịu

Những dấu hiệu nhận biết tình trạng này mà mọi người cần lưu ý đó là:

Vùng da hở tiếp xúc với ánh sáng sẽ nổi nốt sẩn đỏ, mẩn ngứa và phù nề
Da xuất hiện mụn nước, bong tróc và đỏ rát như bỏng
Mề đay xuất hiện nhanh sau vài phút khi ra nắng và nhanh chóng biến mất trong ngày sau khi tránh xa nguồn ánh sáng

Ngoài ra, mề đay ánh sáng còn đi kèm một số triệu chứng toàn thân khi bệnh trở nặng như:

Vùng tổn thương châm chích, nóng ran
Đau đầu, cơ thể mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn
Sốc phản vệ (khó thở, chóng mặt, tụt huyết áp, ngất xỉu) hoặc phù mạch (sưng phù môi, mí mắt, lưỡi, họng)

II. Nguyên nhân và yếu tố gây mề đay ánh sáng mặt trời

Mề đay do ánh sáng xảy ra khi da phản ứng bất thường với tia cực tím hoặc ánh sáng nhìn thấy khiến các tế bào miễn dịch giải phóng histamine và một số chất trung gian gây viêm. Cơ chế chính xác chưa được xác định hoàn toàn nhưng tình trạng này có thể liên quan đến phản ứng miễn dịch với các chất được hình thành trong da sau khi tiếp xúc ánh sáng.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ khởi phát hoặc khiến triệu chứng rõ rệt hơn gồm:

Ánh nắng mặt trời: Tia UV là tác nhân kích hoạt phổ biến, đặc biệt khi da phơi sáng trong thời gian dài hoặc cường độ ánh sáng mạnh
Độ nhạy cảm ánh sáng của cơ thể: Một số người có cơ địa nhạy cảm với ánh sáng và dễ xuất hiện phản ứng trên da sau phơi nhiễm
Thuốc và hóa chất: Một số thuốc hoặc hoạt chất bôi ngoài da có thể làm tăng tính nhạy cảm của da với ánh sáng, từ đó kích hoạt phản ứng
Mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc da: Một số thành phần có khả năng gây nhạy cảm ánh sáng khiến da dễ phản ứng hơn khi tiếp xúc với ánh nắng
Yếu tố cơ địa và bệnh lý: Một số bệnh lý hoặc rối loạn miễn dịch có thể liên quan đến tình trạng nhạy cảm bất thường với ánh sáng

Do nguyên nhân và mức độ nhạy cảm ở mỗi người không giống nhau nên việc xác định tác nhân kích hoạt có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát mề đay và hạn chế tái phát.

III. Phác đồ điều trị mề đay do ánh nắng mặt trời chuẩn y khoa

Để kiểm soát được mề đay ánh sáng, mọi người cần thăm khám sớm và tuân thủ phác đồ điều trị sau đây:

1, Thăm khám và kiểm tra

Thăm khám triệu chứng: Bác sĩ sẽ quan sát tổn thương trên da, kiểm tra sẩn phù, triệu chứng phù mạch (nếu có), hỏi bệnh nhân về cảm giác trên da cũng như những triệu chứng toàn thân khác
Khai thác bệnh sử: Bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân về thời gian nổi ban đỏ, mức độ tiếp xúc ánh nắng, tiền sử dị ứng và những loại thuốc/mỹ phẩm đang sử dụng
Test ánh sáng: Bác sĩ chiếu bước sóng tia UV (UVA, UVB) lên vùng da nhỏ để xác định được dải ánh sáng gây ra phản ứng mề đay
Xét nghiệm máu: Lấy mẫu máu đem đi xét nghiệm, loại trừ việc nhầm lẫn với những bệnh tự miễn khác
Xét nghiệm nước tiểu hoặc sinh thiết da: Chỉ áp dụng khi thực sự cần thiết, nhằm phân biệt mề đay ánh sáng với những bệnh lý chuyển hóa khác hay tình trạng viêm mạch

2, Biện pháp điều trị

Thuốc kháng histamin: Bác sĩ chỉ định dùng thuốc kháng histamin thế hệ mới (ít gây buồn ngủ) để kiểm soát các triệu chứng bệnh. Các loại thuốc phổ biến được dùng là Loratadine, Cetirizine, Fexofenadine
Thuốc Montelukast: Trường hợp dùng thuốc kháng histamin không hiệu quả có thể dùng thuốc điều trị hen suyễn Montelukast theo chỉ định của bác sĩ
Thuốc uống corticosteroid: Prednisolone được chỉ định dùng khi mề đay trở nặng, bùng phát nghiêm trọng. Thuốc chỉ nên dùng ngắn ngày, trong trường hợp cấp tính để tránh gây tác dụng phụ cho cơ thể
Liệu pháp quang trị liệu: Bác sĩ sẽ chiếu ánh sáng nhân tạo được đo lường cẩn thận (thường là tia UVB) vào da để cải thiện khả năng chịu đựng với ánh nắng mặt trời. Toàn bộ quá trình điều trị được bác sĩ sẽ theo dõi sát sao và thiết lập quy trình điều trị tăng dần để giúp cơ thể thích nghi dần
Thuốc sinh học và thuốc ức chế miễn dịch: Khi người bệnh không đáp ứng với thuốc kháng histamin, bác sĩ sẽ cân nhắc việc dùng thuốc sinh học (Omalizumab) hoặc thuốc ức chế miễn dịch (Cyclosporine) hoặc Globulin miễn dịch tĩnh mạch

IV. Cách phòng ngừa mề đay ánh sáng tái phát

Mề đay ánh sáng có thể tái phát khi da tiếp tục tiếp xúc với tác nhân kích thích. Vì vậy, mọi người nên chủ động bảo vệ da khỏi ánh sáng, hạn chế các yếu tố làm tăng nhạy cảm và duy trì chăm sóc phù hợp là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ tái phát. Cụ thể:

Mặc quần áo dài tay tối màu, kết hợp đeo khẩu trang và đội mũ rộng vành
Dùng kem chống nắng hàng ngày có chỉ số SPF 30+ trở lên trước khi ra ngoài 20 phút, kể cả khi trời râm mát
Hạn chế việc ra ngoài khi có ánh nắng gắt, tia UV hoạt động mạnh (từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều)
Dùng màng phim chống nắng cho cửa sổ (dán lên xe hơi, cửa nhà) để ngăn ngừa tia UVA và UVB
Điều trị kiểm soát bệnh theo liệu trình của bác sĩ, tránh bệnh tái phát
Theo dõi làn da và tái khám định kỳ khi bị mắc bệnh mạn tính

Mề đay ánh sáng là bệnh lý hiếm gặp, rất dễ tái phát nếu không được điều trị và kiểm soát đúng cách. Bởi vậy khi nghi ngờ mắc bệnh, mọi người cần thăm khám sớm và điều trị ở những cơ sở y tế chuẩn y khoa. Liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để đặt lịch thăm khám và nhận giải pháp điều trị với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa da liễu đầu ngành.