Vảy nến có di truyền không là thắc mắc phổ biến, đặc biệt ở những người có cha mẹ hoặc người thân từng mắc bệnh. Thực tế, việc bệnh có khởi phát hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Vậy cụ thể là những yếu tố nào? Đọc ngay bài viết dưới đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia để biết thêm thông tin chi tiết.

I. Bệnh vảy nến có di truyền không?

Vảy nến là bệnh có yếu tố di truyền, tuy nhiên không phải cứ bố hoặc mẹ mắc bệnh thì con chắc chắn sẽ bị bệnh. Điều này có nghĩa là người bệnh không trực tiếp nhận bệnh từ bố mẹ, mà thừa hưởng bộ gene có tính nhạy cảm hoặc dễ tương tác với bệnh vảy nến.

Cơ chế cốt lõi của bệnh nằm ở hệ miễn dịch. Khi các gene liên quan đến hệ thống miễn dịch, đặc biệt là các gene thuộc phức hợp kháng nguyên bạch cầu người như gene HLA-Cw6 bị rối loạn, chúng sẽ gửi các tín hiệu sai lệch đến cơ thể. Những tín hiệu này kích thích các tế bào da tăng sinh quá mức và đẩy nhanh chu kỳ sống dẫn đến sự tích tụ các mảng vảy đỏ dày trên bề mặt da (1).

Tỉ lệ mắc bệnh vảy nến do yếu tố di truyền phụ thuộc vào mức độ gần gũi của huyết thống. Khoảng 40% người mắc vảy nến có người thân ruột thịt cũng mắc bệnh trong một số nghiên cứu. Một số nghiên cứu khác cũng cho các tỉ lệ mắc bệnh như sau (2):

Nếu cả bố và mẹ đều mắc bệnh vảy nến, tỷ lệ ở con sẽ là 50%
Nếu chỉ bố hoặc mẹ mắc bệnh, con có nguy cơ mắc khoảng 16%
Nếu bố và mẹ không bị tác động nhưng con cái mắc bệnh vảy nến thì anh,chị, em ruột có 80% nguy cơ

Một quan niệm sai lầm phổ biến trong cộng đồng là cho rằng vảy nến là bệnh truyền nhiễm và có thể lây từ người sang người qua tiếp xúc thông thường, dùng chung đồ dùng hay qua đường máu.

Trên thực tế, vảy nến là bệnh tự miễn không có khả năng lây nhiễm. Mọi người không thể bị lây bệnh vảy nến dù tiếp xúc trực tiếp hay sống chung với người bệnh. Việc hiểu đúng giúp loại bỏ tâm lý kỳ thị, đồng thời giúp người bệnh tự tin hơn trong sinh hoạt hàng ngày.

II. Những yếu tố kích hoạt vảy nến ở người có gen di truyền

Trong phần lớn các trường hợp, vảy nến chỉ thực sự bùng phát khi có sự xuất hiện của các yếu tố môi trường hoặc lối sống đóng vai trò kích hoạt như:

Áp lực tinh thần kéo dài, stress công việc hay biến cố cuộc sống là một trong những tác nhân hàng đầu kích hoạt hệ miễn dịch quá mẫn làm bùng phát các đợt vảy nến cấp tính
Một số nhiễm trùng, đặc biệt nhiễm liên cầu khuẩn ở họng, có nguy cơ làm khởi phát hoặc trầm trọng bệnh ở một số người
Lithium, thuốc chẹn beta, thuốc chống sốt rét và một số thuốc khác được ghi nhận có liên quan đến khởi phát hoặc làm bệnh vảy nến trở nặng
Da khô, thời tiết lạnh hoặc thay đổi môi trường khiến triệu chứng vảy nến rõ rệt hơn
Lối sống không lành mạnh, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và chế độ dinh dưỡng thiếu cân bằng tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển

III. Giải pháp kiểm soát và phòng ngừa vảy nến cho thế hệ sau

Vì yếu tố gene là điều không thể thay đổi nên giải pháp cho những người mang yếu tố nguy cơ là kiểm soát các yếu tố kích hoạt nhằm hạn chế tối đa nguy cơ khởi phát bệnh. Cụ thể:

Duy trì lối sống, tinh thần tích cực, làm việc và nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc để ổn định hệ miễn dịch
Tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa, các loại cá chứa nhiều omega-3 giúp kháng viêm tự nhiên
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ và đường
Tránh để da bị tổn thương, cháy nắng hoặc khô nẻ
Chủ động phòng ngừa và điều trị dứt điểm các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, viêm họng ngay từ sớm để ngăn chặn phản ứng miễn dịch chéo
Tránh xa khói thuốc lá và hạn chế tuyệt đối đồ uống có cồn

IV. Khi nào người có tiền sử gia đình nên đi khám?

Người có cha mẹ, anh chị em hoặc người thân gần mắc vảy nến không nhất thiết phải đi khám định kỳ chỉ vì có yếu tố gia đình nếu hoàn toàn không có triệu chứng. Tuy nhiên, nên chủ động thăm khám bác sĩ nếu xuất hiện những dấu hiệu nghi ngờ như:

Xuất hiện các mảng da đỏ, giới hạn tương đối rõ và phủ vảy trắng hoặc trắng bạc
Xuất hiện vảy hoặc mảng đỏ ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối, vùng lưng hoặc các vị trí khác
Móng tay có dấu hiệu bất thường như lõm nhỏ trên bề mặt, dày hoặc bong khỏi nền móng
Tổn thương da đi kèm đau, cứng hoặc sưng khớp
Triệu chứng xuất hiện sau nhiễm trùng hoặc một yếu tố kích hoạt nhưng không thuyên giảm

Với câu hỏi vảy nến có di truyền không thì câu trả lời là có yếu tố di truyền nhưng không phải bố mẹ mắc thì con chắc chắn mắc. Bệnh hình thành do sự kết hợp giữa cơ địa di truyền, hệ miễn dịch và các yếu tố môi trường. Vì vậy, người có tiền sử gia đình nên chủ động nhận biết dấu hiệu sớm, hạn chế yếu tố kích hoạt và thăm khám khi xuất hiện tổn thương nghi ngờ. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào khác liên quan, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được hỗ trợ giải đáp chi tiết.