Nấm sâu được biết đến là một loại bệnh mãn tính, nguồn bệnh thường ở như lá cây, đất,… Chúng thường xâm nhập vào da thông qua đường hô hấp, bệnh nhân có những thương tổn trên da nghiêm trọng như niêm mạc, da, mô dưới da, xương, khớp, dây thần kinh và các cơ quan khác. Để tìm hiểu thêm về loại bệnh nấm sâu này và một số phương pháp điều trị hãy cùng xem thêm bài viết của Maia & Maia nhé!
1. Bệnh nấm sâu là gì?
Bệnh nấm sâu là bệnh mãn tính, thường nguồn bệnh xuất phát từ yếu tố ngoại cảnh môi trường đất hay lá cây. Bệnh có thể thâm nhập vào cơ thể thông qua đường hô hấp. Nấm thường xảy ra khi bệnh nhân bị suy giảm miễn dịch, chẳng hạn như nấm candida, bệnh cryptococcus hay bệnh histoplasmosis. Tất cả các loại nấm đều ái khí trừ Actinomyces israelii. Chính vì thế chúng có thể dễ dàng phân lập nấm bằng môi trường Sabouraud ở nhiệt độ phòng thí nghiệm.
Bệnh nấm sâu giống như nhiều bệnh mãn tính khác nên cần chẩn đoán tìm nguyên nhân thực thụ. Không có sự khác biệt tuyệt đối giữa nấm nông và sâu, một loại nấm có thể gây tổn thương ở cả da và các cơ quan nội tạng, ví dụ như nấm Candida albicans. Bệnh nhân bị nhiễm nấm mô dưới da thường có biểu hiện liên quan đến da. Với những bệnh nhân bị nấm toàn thân, không chỉ tổn thương ngoài da mà còn có biểu hiện ở những cơ quan khác của cơ thể.
2. Một số bệnh nấm sâu thường thấy
2.1 Bệnh nấm sâu do Candida
Candida là một loại nấm men vô cùng nhỏ, là loại nấm phổ biến trong tự nhiên dưới dạng hoại sinh và trở thành tác nhân gây bệnh khi có điều kiện thích hợp. Nấm này gây nên những thương tổn trên da, niêm mạc và móng tay, hay còn được gọi là bệnh nấm Candidoses nông. Có thể gây lên tổn thương ở mắt, tai, mũi, họng và lây lan đến các cơ quan nội tạng qua đường máu được gọi là Candidoses hay Candidose phủ tạng.
![Một số bệnh nấm sâu thường gặp 2 bệnh nấm sâu](https://dalieuhanoi.vn/wp-content/uploads/2023/01/benh-nam-sau-1-min.jpg)
Loại nấm Candida này không có nang, có sợi giả và sinh sản bằng cách nảy chồi. Nấm men phát triển trên trái cây và rau quả, đặc biệt là táo và lê khi bắt đầu trạng thái thối giữa. Trong sản xuất, men được tìm thấy trong trái cây được sử dụng trong xi-rô hoặc bánh kẹo. Thông thường, nấm men vẫn hoại sinh trong đường tiêu hóa, da khỏe mạnh và màng nhầy của người và động vật.
Bệnh nấm Candida được chia thành hai nhóm:
- Nhiễm nấm bề mặt bao gồm nhiễm nấm da, niêm mạc, móng tay và viêm quanh khớp
- Bệnh nấm candida sâu bao gồm các bệnh về mắt, tai, mũi, họng, ruột, nội tạng và não và được gọi là bệnh nấm candida hệ thống.
- Ngoài ra, còn có một loại Candidose lan tỏa ở trẻ em, được coi là trung gian của Candidose sâu và Candidose nông.
2.2 Cryptococcosis
Bệnh nấm bị gây ra bởi Cryptococcus neoformans, một loại nấm men có ái tính đặc biệt với hệ thần kinh trung ương. Nấm Cryptococcus neomans thường có trong đất, phân chim bồ câu, phân gà, vịt. Trong chuồng gà và chuồng chim bồ câu, bào tử nấm có thể tồn tại trong nhiều năm khi gặp điều kiện thích hợp ký sinh. Loại nấm này cũng có thể được tìm thấy trong các khu rừng tràm ở châu Úc.
Đầu tiên, nấm khu trú ở phổi, nhưng các triệu chứng ở giai đoạn này rất nhẹ, chẳng hạn như sốt nhẹ, viêm phổi kẽ lan tỏa hoặc thâm nhiễm trên X quang ngực. Cryptococcus có thể được phát hiện trong đờm hoặc dịch rửa phế quản phế nang.
![Một số bệnh nấm sâu thường gặp 3 Bệnh nấm sâu](https://dalieuhanoi.vn/wp-content/uploads/2023/01/benh-nam-sau-2-min.jpg)
Các triệu chứng ở phổi đôi khi không phát hiện được căn nguyên, nhưng nấm đã lan đến hệ thống thần kinh trung ương, gây viêm màng não – não. Bệnh biểu hiện rất chậm, người bệnh đau đầu dai dẳng không đáp ứng với thuốc giảm đau, kèm theo buồn nôn và nôn. Đôi khi xảy ra rối loạn thần kinh và tâm thần, chẳng hạn như cứng cổ, đi lại khó khăn, lú lẫn, co giật, bệnh hô hấp và hôn mê.
Tiên lượng xấu và thường gây tử vong vài tuần hoặc vài tháng sau đó. Mặc dù được điều trị, nhưng cứ 4 bệnh nhân thì có 1 người có tỷ lệ tử vong cao. Các cơ quan khác như xương, thận, gan, tủy xương, hạch và thậm chí cả da đều bị tổn thương do nhiễm nấm xâm nhập vào máu.
Nấm có thể xâm nhập vào da trước, làm tổn thương niêm mạc, hình thành vết loét hơi sần sùi, không dễ để lại sẹo, nhưng có khi lại tự biến mất. Loại nấm này cũng có thể xâm nhập vào máu, lây lan khắp cơ thể, sau đó khu trú trên da dưới nhiều hình thức khác nhau, chẳng hạn như các mảng sừng có ranh giới rõ ràng, hình vòng cung, màu đỏ tía và sờ vào mềm. Những mảng này nhanh chóng bị hoại tử để tạo thành những vết loét bề mặt, tiến triển mãn tính.
2.3 Histoplasmose
Histoplasmosis là một bệnh nấm do chủng vi khuẩn Histoplasma bacterium gây ra. Hiện nay, người ta chia làm hai loại: bệnh histoplasmosis của Mỹ, chủ yếu ảnh hưởng đến phổi và bệnh histoplasma châu Phi, ảnh hưởng đến da, hạch và xương. Căn bệnh này trước đây rất hiếm nhưng hiện đang có xu hướng gia tăng cùng với AIDS.
Bệnh Histoplasmosis châu Mỹ, còn được gọi là bệnh Darling hoặc bệnh histoplasmosis tế bào nhỏ, gây ra bởi loại nấm Histoplasma calculi phát triển bên trong các tế bào võng mạc. Đây là những tế bào nấm men nhỏ có đường kính 1-3 micron. Nấm sinh sản theo hai cách khác nhau, tùy thuộc vào môi trường. Chính vì thế nó được gọi là nấm nhị bội.
Trong cơ chế nấm sinh sản bằng cách nảy chồi. Trong môi trường tự nhiên và nuôi cấy, nấm thành sợi và nấm sợi sinh bào tử, nguồn nấm là đất kết, có nhiều trong các hang động đa hình. Người ta bị bệnh do hít thở không khí có nhiều bào tử nấm. Ai cũng có thể mắc bệnh nhưng phổ biến nhất là ở trẻ em.
![Một số bệnh nấm sâu thường gặp 4 bệnh nấm sâu](https://dalieuhanoi.vn/wp-content/uploads/2023/01/benh-nam-sau-3-min.jpg)
Nấm xâm nhập chủ yếu qua đường hô hấp chiếm khoảng 70%. Bệnh nhân phát triển các hội chứng sau: sốt, mệt mỏi và đôi khi ho ra máu. Chụp X-quang ngực cho thấy các nốt ở rốn phổi sẫm màu và độ mờ thay đổi. Thường khỏi do điều trị và có nốt vôi hóa trong phổi.
Tổn thương da và đường tiêu hóa rất hiếm gặp. Loại nấm này có thể lây lan từ phổi qua máu và hệ thống nội mô võng mạc gây ra bệnh rất nghiêm trọng, nhưng may mắn là trường hợp này rất hiếm.
Biểu hiện với sốt vừa hoặc cao, hạch to, lách to, phân lỏng (với vết loét của Payer), thủng ruột. Các cơ quan (niêm mạc miệng 30-35%; tuyến thượng thận 50%), xương, thận, thần kinh đều có tổn thương.
Histoplasma chỉ có thể khu trú ở phổi, biểu hiện như ho, ho ra máu, sốt. Chụp X quang phổi cho thấy thâm nhiễm hoặc dịch đục đồng nhất. Tình trạng càng nặng thì càng khó thở.
Điều trị chủ yếu là tiêm fongizon vào tĩnh mạch cho đến khi khỏi bệnh, riêng bệnh lan tỏa liều dùng 1mg/kg thể trọng trong 1 ngày. Các loại thuốc như dacrine, nisol, sporin, diflucan đều có hiệu quả nhưng phải dùng trong thời gian dài.
Tóm lại, bệnh nấm sâu khó điều trị. Vì vậy, khi có biểu hiện bất thường trên da, niêm mạc và nghi ngờ nhiễm nấm, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc tìm đến các phòng khám uy tín để được điều trị. Nếu bạn đang gặp phải tình trạng này và cần bác sĩ có kinh nghiệm lâu năm trong nghề hỗ trợ hãy liên hệ ngay cho Maia & Maia nhé!
Những bài viết được nhiều người quan tâm
Phòng khám chuyên khoa Da liễu Maia & Maia:
- Facebook: Phòng khám Da liễu Maia & Maia
- Hotline: 18004888 và 032.845.1188
- Hà Nội: 21 & 11 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, Hà Nội.
- Bắc Ninh: 197 Lê Thánh Tông, Võ Cường, Bắc Ninh.