Mề đay sắc tố là tình trạng da liễu tương đối hiếm gặp, thường xuất hiện ở trẻ nhỏ nhưng cũng có thể gặp ở người trưởng thành. Khác với mề đay thông thường, tình trạng này tăng sinh và tích tụ bất thường các tế bào mast không những gây ngứa ngáy mà còn có màu sắc mất thẩm mỹ. Vậy mề đay sắc tố có nguy hiểm không? Điều trị như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia.

I. Mề đay sắc tố là tình trạng như thế nào?

Mề đay sắc tố là bệnh lý da liễu hiếm gặp, đặc trưng bởi sự tích tụ quá mức của các tế bào mast trong da. Tế bào mast là một thành phần của hệ miễn dịch, chứa các chất trung gian hóa học như histamine. Khi bị kích thích, các tế bào này giải phóng histamine gây ra phản ứng ngứa, sưng đỏ và tích tụ sắc tố melanin tạo thành những vết thâm sẫm màu đặc trưng.

Hầu hết tình trạng này xuất hiện ở trẻ em với các triệu chứng nhận biết sau:

Xuất hiện các đốm nhỏ có đường kính từ vài milimet đến vài centimet, màu từ vàng nâu, đỏ nâu đến nâu đậm
Phân bố ở thân mình (lưng, ngực, bụng), cổ, cẳng tay, cẳng chân
Khi dùng tay chà xát hoặc gãi nhẹ lên vết thâm nâu, vùng da đó sẽ nhanh chóng sưng phồng lên, nổi gờ cao, đỏ rát và ngứa dữ dội
Cơn ngứa thường bùng phát mạnh khi có các yếu tố kích thích như thay đổi nhiệt độ, tắm nước nóng, gãi, cọ xát hoặc căng thẳng
Một số trường hợp nặng hiếm gặp còn nóng bừng mặt, nhịp tim nhanh, đau bụng, tiêu chảy, hạ huyết áp hoặc nhức đầu do lượng lớn histamine giải phóng vào máu

II. Nguyên nhân gây bệnh mề đay sắc tố

Nguyên nhân gốc rễ gây ra mề đay sắc tố là do đột biến gen KIT. Gen KIT có nhiệm vụ mã hóa cho một loại protein giúp điều chỉnh sự phát triển và tăng sinh tế bào. Khi gen KIT bị đột biến, cơ thể sẽ sản xuất và tích tụ một lượng tế bào mast bất thường tại da dẫn đến hiện tượng giải phóng histamine liên tục và tăng lắng đọng sắc tố melanin.

Dù đột biến gen là nguyên nhân cốt lõi, nhưng phản ứng giải phóng histamine từ tế bào mast thường bị kích hoạt bởi các yếu tố bên ngoài như (1):

Tác động cơ học: Chà xát, gãi ngứa, mặc quần áo bó sát
Yếu tố nhiệt độ: Thay đổi nhiệt độ đột ngột, thời tiết nắng nóng hoặc vận động đổ nhiều mồ hôi
Thực phẩm và đồ uống: Sử dụng rượu bia, thức ăn cay nóng, thực phẩm giàu histamine hoặc chất lên men
Thuốc tây: Một số loại thuốc kích thích tế bào mast giải phóng histamine như thuốc chống viêm không Steroid (NSAIDs – Aspirin, Ibuprofen), Opioids (Morphine, Codeine), thuốc cản quang hoặc thuốc gây mê
Tâm lý và yếu tố khác: Căng thẳng kéo dài, vết cắn/đốt của côn trùng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp

III. Mề đay sắc tố có nguy hiểm không?

Nhìn chung, mề đay sắc tố là bệnh lý tương đối lành tính và có tiên lượng rất tốt, đa phần tự thoái triển khi trẻ lớn lên mà không gây ra biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, đối với người trưởng thành, bệnh có thể tiềm ẩn những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng hơn:

Tổn thương da kéo dài làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát và để lại tăng sắc tố hoặc sẹo sau viêm
Tích tụ tế bào mast tại nhiều cơ quan như tủy xương, gan, lách hoặc đường tiêu hóa gây ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân
Một số người có thể gặp phản ứng dị ứng toàn thân nghiêm trọng sau khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích như thuốc, côn trùng đốt, rượu bia hoặc thay đổi nhiệt độ

Vì thế, mọi người nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám khi:

Xuất hiện nhiều dát hoặc sẩn nâu lan rộng
Ngứa kéo dài không cải thiện hoặc da phồng rộp nhiều
Có biểu hiện đau bụng, tiêu chảy hoặc đỏ bừng tái diễn
Khó thở, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc nghi ngờ sốc phản vệ
Người trưởng thành mới xuất hiện mề đay sắc tố lần đầu

IV. Chẩn đoán mề đay sắc tố như thế nào?

Để chẩn đoán chính xác mề đay sắc tố và phân biệt với các bệnh lý da liễu khác, bác sĩ sẽ thực hiện quy trình bao gồm:

Khám lâm sàng: Bác sĩ quan sát tổn thương da, đánh giá dấu hiệu Darier đặc trưng và khai thác các triệu chứng toàn thân
Sinh thiết da: Là phương pháp quan trọng giúp xác định chẩn đoán. Mẫu mô da sẽ được nhuộm và quan sát dưới kính hiển vi để phát hiện sự tích tụ bất thường của tế bào mast trong lớp bì
Xét nghiệm máu: Bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm máu nhằm đánh giá mức độ hoạt hóa của tế bào mast và phát hiện các bất thường liên quan, bao gồm định lượng tryptase huyết thanh và công thức máu
Sinh thiết tủy xương: Ở người trưởng thành, đặc biệt khi nồng độ tryptase tăng cao hoặc nghi ngờ mastocytosis toàn thân, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết tủy xương để đánh giá sự xâm nhập của tế bào mast vào tủy và xác định mức độ lan rộng của bệnh
Các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khác: Nếu có các triệu chứng ngoài da như đau bụng, tiêu chảy, đỏ bừng mặt, đau xương hoặc nghi ngờ tổn thương đa cơ quan, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm chức năng gan, thận; siêu âm, chụp CT hoặc MRI để đánh giá mức độ ảnh hưởng

Xem thêm: Xét nghiệm máu nổi mề đay khi nào cần làm và ý nghĩa kết quả

V. Biện pháp điều trị bệnh mề đay sắc tố

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn mề đay sắc tố. Mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, giảm ngứa, hạn chế các đợt bùng phát và cải thiện chất lượng cuộc sống của mọi người.

Đối với trẻ em, bệnh có xu hướng tự cải thiện theo thời gian. Nếu triệu chứng nhẹ và không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ kết hợp chăm sóc tại nhà thay vì can thiệp điều trị tích cực.

Tùy vào mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp các phương pháp điều trị sau:

Thuốc kháng histamine: Giúp ức chế tác dụng của histamine do tế bào mast giải phóng, từ đó giảm ngứa, đỏ da, nổi mề đay và các cơn bừng đỏ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamine H1 hoặc phối hợp thêm thuốc kháng histamine H2 để tăng hiệu quả kiểm soát triệu chứng
Thuốc bôi tại chỗ: Các loại kem hoặc thuốc mỡ chứa corticosteroid được sử dụng để giảm viêm, sưng và ngứa tại những vùng da tổn thương. Mọi người cần sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế tác dụng phụ
Thuốc ổn định tế bào mast: Một số trường hợp được chỉ định sử dụng Cromolyn Sodium nhằm ngăn tế bào mast giải phóng histamine và các chất trung gian gây viêm, từ đó giúp giảm tần suất xuất hiện triệu chứng và kiểm soát các biểu hiện ngoài da cũng như đường tiêu hóa
Liệu pháp ánh sáng: Đối với người trưởng thành có tổn thương lan rộng hoặc triệu chứng kéo dài, bác sĩ cân nhắc điều trị bằng tia cực tím. Phương pháp này giúp giảm số lượng tế bào mast trong da, cải thiện tình trạng ngứa và giảm mức độ tổn thương
Theo dõi định kỳ: Với trường hợp triệu chứng nhẹ, đặc biệt ở trẻ em, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ vì bệnh có khả năng cải thiện theo thời gian. Việc tái khám cũng giúp đánh giá đáp ứng điều trị và phát hiện sớm các dấu hiệu tiến triển thành Mastocytosis toàn thân nếu có

VI. Bị bệnh mề đay nên thăm khám và điều trị ở đâu?

Mề đay sắc tố là bệnh lý hiếm gặp, có cơ chế liên quan đến sự tăng sinh bất thường của tế bào mast. Vì vậy, mọi người nên lựa chọn các cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và đầy đủ phương tiện chẩn đoán để được đánh giá chính xác cũng như xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Nếu mọi người đang tìm kiếm địa chỉ chuyên khoa uy tín, Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia chính là cái tên được đông đảo khách hàng tin tưởng lựa chọn. Lý do là bởi tại Maia có:

Được Sở Y Tế cấp phép hoạt động, đảm bảo tiêu chuẩn chuyên môn trong khám và điều trị bệnh da liễu
Đội ngũ Thạc sĩ, Bác sĩ da liễu giàu kinh nghiệm trực tiếp thăm khám và theo dõi quá trình điều trị
Hệ thống thiết bị chẩn đoán hiện đại, hỗ trợ đánh giá chính xác tổn thương da và chỉ định các xét nghiệm cần thiết
Phác đồ điều trị cá thể hóa, phù hợp với độ tuổi, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người
Theo dõi sát trong suốt quá trình điều trị, đồng thời tư vấn chế độ chăm sóc và phòng ngừa các yếu tố làm triệu chứng bùng phát giúp người bệnh kiểm soát bệnh lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống

VII. Chăm sóc người bị mề đay sắc tố tại nhà

Hiện nay, chưa có biện pháp giúp phòng ngừa hoàn toàn mề đay sắc tố bởi bệnh chủ yếu liên quan đến những thay đổi bất thường của tế bào mast hoặc đột biến gen tự phát. Tuy nhiên, mọi người có thể giảm nguy cơ bùng phát triệu chứng bằng cách chăm sóc da đúng cách và tránh các yếu tố kích thích:

Tắm rửa và vệ sinh vùng da tổn thương bằng các sản phẩm dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng xà phòng có tính tẩy rửa cao để hạn chế kích thích tế bào mast
Nên sử dụng nước ấm vừa phải khi tắm, tránh nước quá nóng vì nhiệt độ cao sẽ kích thích giải phóng histamine khiến tình trạng ngứa và đỏ da trở nên nghiêm trọng hơn
Ưu tiên quần áo mềm mại, thấm hút mồ hôi và có kích thước vừa vặn để giảm ma sát lên vùng da tổn thương, từ đó hạn chế các đợt bùng phát triệu chứng
Bảo vệ da khỏi côn trùng như muỗi, kiến hoặc các loại côn trùng khác có thể kích thích tế bào mast và làm bệnh trở nên nặng hơn
Kiểm soát căng thẳng, duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc và thực hiện các hoạt động thư giãn như đi bộ, yoga hoặc thiền để giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn
Tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và tái khám định kỳ để theo dõi diễn tiến của bệnh

Mề đay sắc tố cần được chẩn đoán chính xác để có hướng điều trị và theo dõi phù hợp, đặc biệt ở những trường hợp có nguy cơ liên quan đến Mastocytosis toàn thân. Nếu xuất hiện các tổn thương da nghi ngờ hoặc triệu chứng kéo dài, mọi người hãy chủ động đặt lịch qua hotline 032.845.1188 và thăm khám sớm tại Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia để được đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tư vấn và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.