Bệnh vảy cá là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh vảy cá khiến da khô nứt nẻ làm ảnh hưởng nhiều đến thẩm mỹ và sức khỏe. Vậy nguyên nhân gây bệnh do đâu? Điều trị thế nào hiệu quả? Cùng Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia tìm hiểu thông tin chi tiết về bệnh lý này qua bài viết dưới đây.

I. Bệnh vảy cá là tình trạng như thế nào?

Đây là dạng rối loạn da di truyền hình thành do:

• Rối loạn chu kỳ tế bào da, tăng sừng: Các tế bào da bình thường được sản sinh từ lớp đáy thượng bì, sau đó di chuyển lên bề mặt và bong theo chu kỳ đều đặn 28 – 30 ngày. Tuy nhiên, ở người mắc bệnh da vảy cá quá trình này sẽ bị rối loạn. Những tế bào da mới tăng sinh quá nhanh hoặc tế bào da chết không bong tróc mà bám chặt lại 
• Tích tụ tế bào sừng: Lớp sừng bên ngoài sẽ càng dày lên, da mất đi khả năng giữ ẩm khiến da khô căng, nứt nẻ và đóng thành những mảng vảy

Những triệu chứng điển hình khi mắc bệnh da vảy cá đó là:

• Da khô ráp, xuất hiện vảy mỏng hoặc dày màu trắng xám/nâu. Những vảy da này xếp khít với nhau và tập trung nhiều ở cẳng chân, khuỷu tay, đầu gối, lưng hoặc thậm chí lan toàn thân
• Da dày sừng dễ gây cảm giác tê cứng
• Tình trạng nặng da sẽ có vết nứt sâu ở lòng bàn chân, bàn tay gây đau rát
• Bệnh thường xuất hiện từ giai đoạn sơ sinh hoặc những năm đầu đời, có tính chất mạn tính và nặng hơn khi thời tiết khô lạnh

Dưới đây là hình ảnh triệu chứng bệnh vảy cá để mọi người dễ dàng nhận biết:

II. Các thể bệnh da vảy cá thường gặp

Bệnh da vảy cá có nhiều thể khác nhau, được phân biệt dựa trên thời điểm khởi phát, đặc điểm tổn thương da và mức độ ảnh hưởng. Mỗi thể có biểu hiện và diễn tiến riêng, cụ thể gồm:

• Vảy cá thông thường: Dạng bệnh phổ biến, chủ yếu hình thành do di truyền (đột biến gen FLG). Bệnh ảnh hưởng tới quá trình sản xuất protein filaggrin – protein liên kết sợi keratin ở biểu bì để duy trì hàng rào tự nhiên bảo vệ da, duy trì độ pH và độ ẩm cho da. Dạng bệnh này chỉ gây triệu chứng điển hình khiến da khô
• Bệnh vảy cá bẩm sinh: Trẻ sơ sinh có vảy da dày và sần sùi khắp cơ thể, làn da đỏ và xuất hiện bọng nước dần phát triển thành triệu chứng vảy cá điển hình. Bệnh dễ khiến da nhiễm trùng, nguyên nhân do các đột biến gen
• Bệnh vảy cá phiến mỏng: Trẻ nhỏ khi mới sinh ra được bao phủ bởi lớp màng trong suốt, sau đó lớp màng này dần khô lại. Những vảy da hình thành thô, dày/mỏng trên khắp cơ thể. Nguyên nhân chính là do trẻ gặp đột biến gen bẩm sinh tương tự thể vảy cá bẩm sinh
• Bệnh vảy cá liên di truyền lặn: Nguyên nhân do đột biến gen STS khiến da xuất hiện mảng vảy lớn, sẫm màu và thô ráp, chủ yếu bệnh xuất hiện ở các bé trai
• Bệnh vảy cá Harlequin: Do đột biến gen ABCA12 khiến trẻ nhỏ khi sinh ra có vảy da dày, da nứt nẻ sâu trên toàn cơ thể. Những trẻ mắc thể bệnh này thường sinh non, cơ thể có nhiều dị tật kèm theo như môi hướng ra ngoài, mũi thiếu sản, mắt lật mí

III. Nguyên nhân gây nên bệnh da khô vảy cá

Bệnh lý này chủ yếu do nguyên nhân bẩm sinh, đột biến gen (TGM1, GLG, ABCA12, STS,…). Mỗi loại đột biến gen sẽ dẫn tới các thể bệnh khác nhau, xuất hiện từ khi trẻ mới sinh ra hoặc bệnh dần phát triển theo thời gian. Riêng với bệnh da vảy cá di truyền lặn liên quan đến nhiễm sắc thể X hầu như chỉ gặp ở nam giới. Tuy nhiên, mặc dù hiếm gặp nhưng bệnh có thể hình thành do:

• Bệnh lý tiềm ẩn: Đây có thể là triệu chứng sớm của bệnh phong, suy giáp, u lympho, đa u tủy, nhiễm HIV, suy gan hoặc thận mạn tính
• Thuốc sử dụng: Một số tác dụng phụ của các loại thuốc như butyrophenones, axit nicotinic, thuốc giảm cholesterol – triparanol

IV. Mắc bệnh vảy cá có nguy hiểm không?

Bệnh da vảy cá không nguy hiểm đến tính mạng nhưng bệnh lại làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ gây tâm lý tự ti, lo lắng trong giao tiếp. Ngoài ra bệnh còn khiến da khô, mất cảm giác và đau rát ở những vết nứt sâu làm ảnh hưởng đến hoạt động chân tay hàng ngày. Bệnh vảy cá không được điều trị đúng cách có nguy cơ gây ra những rủi ro như:

• Nhiễm trùng da: Những vết nứt sâu trên da làm ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ tự nhiên, vi khuẩn dễ xâm nhập gây viêm và nhiễm trùng da
• Ảnh hưởng hô hấp: Với thể bệnh vảy cá bẩm sinh khiến những mảng da dày sừng dính chặt làm cản trở co giãn lồng ngực của trẻ gây khó thở hoặc thở nông
• Rối loạn điều hòa thân nhiệt: Các mảng vảy cá lan rộng khiến da tổn thương sâu, giảm khả năng đào thải mồ hôi, cơ thể dễ bị rối loạn điều hoà thân nhiệt
• Tác động tâm lý: Da bong tróc, khô nứt làm người bệnh lo âu, tự ti trong giao tiếp, lâu dần sẽ ảnh hưởng đến tâm lý
• Liên quan bệnh nền: Một số tình trạng bệnh còn cảnh báo sớm những bệnh nền nguy hiểm bên trong cơ thể như suy gan, suy thận, bệnh lý rối loạn huyết học, u lympho,…

Tìm hiểu thêm: Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị bệnh da vảy cá ở chân

V. Chẩn đoán người mắc bệnh da vảy cá

Hiện nay, để chẩn đoán bệnh da khô vảy cá, bác sĩ sẽ áp dụng những phương pháp sau:

• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ quan sát những tổn thương bên ngoài, triệu chứng đi kèm để phân loại đúng dạng bệnh
• Khai thác tiền sử bệnh: Bác sĩ thăm hỏi thêm về tiền sử bệnh lý thành viên trong gia đình, thuốc đang dùng để đưa ra chẩn đoán chính xác hơn
• Xét nghiệm di truyền (ADN): Thực hiện xét nghiệm để xác định đột biến gen cụ thể, đặc biệt với thể bệnh bẩm sinh
• Chọc ối xét nghiệm (với thai nhi): Bác sĩ sẽ chọc ối để xét nghiệm phát hiện bệnh do di truyền ở thai nhi
• Sinh thiết da: Được chỉ định với trường hợp triệu chứng không điển hình, bệnh nặng hoặc cần phân biệt với các bệnh lý sừng hóa da khác. Với phương pháp này, bác sĩ sẽ lấy mẫu da ở vùng tổn thương để kiểm tra dưới kính hiển vi nhằm xác định đúng bệnh lý đang gặp phải

VI. Bệnh da khô vảy cá có chữa được không?

Bệnh vảy da cá là rối loạn di truyền nên không thể điều trị khỏi hoàn toàn, các phương pháp chữa bệnh chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, tránh bệnh bùng phát nặng hơn. Cụ thể các biện pháp hỗ trợ điều trị và kiểm soát bệnh được thực hiện như sau:

1, Điều trị tại chỗ

• Thuốc bôi bạt sừng: Bôi các chế phẩm phù hợp làm mỏng vảy da thừa, thúc đẩy quá trình bong tróc của lớp sừng để loại bỏ vảy da khô. Với thể bệnh nặng, bác sĩ sẽ chỉ định chế phẩm chứa propylen glycol trong nước có che phủ (màng nhựa mỏng, túi đeo qua đêm). Vảy da giảm dần, bác sĩ sẽ chỉ định dùng kem bôi dạng lỏng chứa ure hoặc alpha-hydroxy, axit salicylic để bạt sừng
• Kem bôi làm mềm da: Các loại kem bôi phổ biến gồm vaseline, dầu khoáng, bôi sau khi tắm để da đủ ẩm. Ngoài ra, bác sĩ còn kê thêm sản phẩm chứa ceramide, petrolatum để làm mềm, phục hồi da
• Kem bôi retinoid: Làm giảm tình trạng da bong tróc, cải thiện kết cấu da, phổ biến là kem tretinoin bôi tại chỗ

2, Điều trị toàn thân

• Thuốc uống retinoid: Nhóm thuốc quan trọng và mang đến hiệu quả cao trong việc điều chỉnh quá trình sừng hóa của tế bào da. Các loại thuốc được bác sĩ kê đơn phổ biến là Acitretin, Isotretinoin đường uống. Lưu ý, nhóm thuốc này có nguy cơ gây dị tật thai nhi, bởi vậy cần tránh thai tuyệt đối trong thời gian dùng thuốc
• Kháng sinh đường uống: Những ca bệnh nặng có dấu hiệu nhiễm trùng mạn tính hoặc tái phát nhiều lần được chỉ định dùng kháng sinh đường uống toàn thân để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng máu
• Bổ sung vi chất: Bệnh nhân bị vảy cá diện rộng có nguy cơ cao thiếu vitamin D do lớp sừng trên da dày sẽ cản trở quá trình hấp thụ ánh sáng, da bong vảy làm mất đi chất dinh dưỡng. Bởi vậy, bác sĩ sẽ chỉ định dùng thêm vitamin D, vitamin tổng hợp đường uống để tăng khả năng tái tạo làn da giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da

VII. Mắc bệnh vảy cá nên thăm khám và điều trị ở đâu?

Khi nghi ngờ mắc bệnh vảy cá, mọi người nên thăm khám sớm tại các cơ sở chuyên khoa da liễu để được bác sĩ đánh giá đặc điểm tổn thương, xác định thể bệnh và hướng dẫn chăm sóc, điều trị phù hợp. Trong đó, Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia là địa chỉ uy tín trong việc điều trị các bệnh lý về da được đông đảo khách hàng tín nhiệm, lựa chọn bởi:

• Địa chỉ được cấp phép hoạt động bởi Sở Y Tế
• Có đội ngũ bác sĩ da liễu chuyên môn tốt, giàu kinh nghiệm trực tiếp thăm khám và điều trị
• Hệ thống trang thiết bị hiện đại, cơ sở vật chất khang trang đầy đủ tiện nghi
• Phác đồ điều trị bệnh kết hợp thuốc và công nghệ cao giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, an toàn, ngăn ngừa tái phát
• Quy trình thăm khám và điều trị đảm bảo an toàn, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn y khoa
• Đội ngũ tư vấn viên tận tâm, nhiệt tình giải đáp mọi thắc mắc của khách hàng trong suốt quá trình điều trị

VIII. Lưu ý để phòng ngừa bệnh tái phát

Để ngăn ngừa bệnh vảy cá tái phát, mọi người cần xây dựng cho mình chế độ chăm sóc và phòng ngừa bệnh như sau:

• Tuân thủ liệu trình điều trị kiểm soát của bác sĩ, tái khám định kỳ để kiểm tra hiệu quả điều trị
• Vệ sinh và tắm đúng cách, chỉ dùng nước ấm và sữa tắm dịu nhẹ để hạn chế kích ứng da
• Dưỡng ẩm đầy đủ cho da hàng ngày với kem dưỡng chứa urea, lactic acid, vaseline ngay sau khi tắm để làm giảm tình trạng da khô, bong tróc
• Hạn chế cào gãi, không tự ý bóc vảy khiến da tổn thương sâu
• Tránh để làn da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, nên che chắn da kỹ lượng, dùng máy tạo ẩm giảm khô da
• Mặc trang phục rộng thoáng, chất liệu cotton mềm mại để tránh cọ xát khiến da bị viêm ngứa và tổn thương
• Chăm sóc da từ bên trong bằng cách uống đủ nước, bổ sung thực phẩm giàu vitamin D, ăn nhiều rau xanh và trái cây
• Tránh dùng chất kích thích, căng thẳng kéo dài khiến triệu chứng bệnh lan rộng và bùng phát nặng hơn

Bệnh vảy cá khiến làn da bong tróc, sần sùi mất thẩm mỹ. Bệnh không thể điều trị khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát được triệu chứng nếu được phát hiện từ sớm và xác định liệu trình phù hợp. Nếu có nhu cầu tư vấn thêm về liệu trình điều trị chuẩn y khoa với đội ngũ bác sĩ da liễu đầu ngành, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được giải đáp chi tiết.

[recaptcha]

Δ

TƯ VẤN 24/7 HOTLINE: 032.845.1188

Mọi thông tin của khách hàng đều được bảo mật