Nấm miệng là tình trạng thường gặp ở những người có hệ miễn dịch suy yếu như người bị nhiễm HIV. Trên thực tế, nấm miệng HIV được xem là một trong những bệnh nhiễm trùng cơ hội phổ biến và có thể xuất hiện từ giai đoạn sớm của bệnh. Cùng Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia tìm hiểu thông tin chi tiết qua nội dung bài viết sau.

I. Mối liên hệ giữa tình trạng nấm miệng và HIV

Nấm miệng là tình trạng nhiễm trùng cơ hội thường gặp ở người mắc HIV. Khi nhiễm HIV, hệ miễn dịch đang bị suy yếu nên mất khả năng chống lại các vi sinh vật gây bệnh, trong đó có nấm Candida. Vì vậy, nếu không được điều trị và dự phòng tốt, người mắc HIV dễ xuất hiện tình trạng nấm ở khoang miệng trong quá trình tiến triển bệnh.

Trên thực thế, nấm Candida vẫn tồn tại trong khoang miệng nhưng bị ức chế bởi hệ thống miễn dịch và các lợi khuẩn. Tuy nhiên, ở người nhiễm HIV lại tạo điều kiện cho nấm phát triển và gây viêm nhiễm do:

Suy giảm hệ miễn dịch, đặc biệt là giảm tế bào CD4 làm mất đi hàng rào bảo vệ cơ thể
Mất cân bằng hệ vi sinh trong khoang miệng tạo điều kiện cho nấm Candida phát triển mạnh
Tác dụng phụ của thuốc làm giảm tiết nước bọt, stress kéo dài, suy dinh dưỡng tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển

II. Dấu hiệu nấm miệng HIV cần biết

Người nhiễm HIV khi bị nấm miệng thường có những biểu hiện rõ ràng và dai dẳng hơn, cụ thể:

Xuất hiện các đốm hoặc mảng màu trắng đục như váng sữa trên lưỡi, niêm mạc má, vòm họng
Người bệnh cảm thấy ăn không ngon, miệng có vị kim loại hoặc chát
Cảm giác nóng rát trong miệng và cổ họng, đau khi nhai hoặc nuốt
Nấm lan rộng xuống thực quản gây đau tức ngực và cực kỳ khó nuốt
Nấm miệng HIV kéo dài hơn, đáp ứng điều trị chậm và dễ tái phát
Có thể kèm sốt nhẹ, tiêu chảy, nổi hạch nếu HIV tiến triển

TÌM HIỂU THÊM: Nấm miệng kiêng ăn gì để hỗ trợ điều trị?

III. Giai đoạn HIV nào dễ xuất hiện nấm miệng?

Nấm miệng có thể xuất hiện ở bất cứ giai đoạn nào của HIV. Tuy nhiên, thường gặp nhất khi hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng trong các giai đoạn sau:

Giai đoạn HIV tiến triển khi CD4 giảm dưới 500 tế bào/mm³, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội
Hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng khi số lượng tế bào CD4 giảm xuống dưới 200 tế bào/mm³, dễ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội như nấm Candida lan tỏa, lao, viêm phổi,…
Một số trường hợp có thể xuất hiện sớm hơn nếu người bệnh có sức đề kháng yếu, stress nặng hoặc mắc bệnh nền

IV. Cách điều trị nấm miệng ở người nhiễm HIV hiệu quả

Để điều trị nấm miệng ở người nhiễm HIV cần phối hợp giữa việc ức chế virus HIV và tiêu diệt nấm Candida như sau:

1, Điều trị ARV

Đóng vai trò nền tảng trong việc kiểm soát nấm miệng ở người bị HIV. Khi virus HIV được kiểm soát tốt, hệ miễn dịch sẽ phục hồi dần trở lại, từ đó hạn chế sự phát triển của nấm Candida. Theo đó, để điều trị ARV đạt hiệu quả tốt nhất, người mắc HIV cần tuân thủ:

Uống thuốc đúng giờ, đều đặn mỗi ngày và tuân thủ chế độ ăn uống phù hợp với loại ARV được kê
Tuyệt đối kiêng bia, rượu, thuốc lá
Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ từ bác sĩ, không tự ý thay đổi hoặc ngưng sử dụng thuốc
Tiếp cận điều trị ARV càng sớm càng tốt, tránh để HIV tiến triển sang giai đoạn AIDS
Thăm khám và xét nghiệm định kỳ để theo dõi kết quả điều trị, đồng thời phát hiện sớm các bất thường của cơ thể

2, Điều trị bệnh nấm miệng

Song song với điều trị ARV, bác sĩ kê đơn thuốc đặc trị nấm miệng kết hợp hướng dẫn chăm sóc tại nhà. Tùy vào tình trạng và mức độ tổn thương thực tế, mọi người sẽ sử dụng thuốc kháng nấm tại chỗ chứa Nystatin, Clotrimazole,… hoặc thuốc kháng nấm đường uống chứa Luconazole, Itraconazole theo chỉ định của bác sĩ.

Ngoài ra cần lưu ý tuân thủ cách chăm sóc và hỗ trợ điều trị tại nhà như sau:

Đánh răng, làm sạch lưỡi nhẹ nhàng và súc miệng bằng dung dịch chuyên dụng
Uống đủ nước để cấp ẩm cho khoang miệng tránh bị khô
Ăn thức ăn mềm, nguội, tránh đồ cay nóng và chua để không làm đau niêm mạc
Uống đúng thuốc kháng nấm được kê đơn, không tự ý ngưng hoặc đổi thuốc
Nghỉ ngơi hợp lý, giữ tinh thần ổn định và tích cực điều trị để hỗ trợ nâng cao sức đề kháng

V. Lưu ý phòng ngừa nấm miệng ở người có nguy cơ bị HIV

Nếu mọi người thuộc nhóm có nguy cơ cao hoặc đang chung sống với người mắc HIV cần lưu ý những điều sau:

Vệ sinh răng miệng sạch sẽ ít nhất 2 lần mỗi ngày, súc miệng sau ăn và cạo lưỡi đúng cách
Không dùng chung vật dụng cá nhân như bàn chải, cốc,… với người khác
Nếu có nguy cơ hãy xét nghiệm HIV sớm để được điều trị ARV kịp thời, ngăn chặn hệ miễn dịch suy yếu
Duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, rượu bia,… khiến miệng khô, nứt nẻ tạo điều kiện cho nấm phát triển
Tăng cường đề kháng bằng chế độ dinh dưỡng đầy đủ vitamin, khoáng chất thiết yếu chống lại khuẩn nấm
Không lạm dụng kháng sinh, corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ

Bài viết trên đã chia sẻ chi tiết tình trạng nấm miệng HIV kèm hướng dẫn phòng tránh chi tiết để mọi người chủ động thực hiện. Để được thăm khám và điều trị nấm miệng chuẩn y khoa, mọi người hãy liên hệ ngay với Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được tư vấn cụ thể.