Bệnh nấm đen từng được nhắc nhiều trong thời gian bùng phát dịch COVID-19 do mức độ nguy hiểm và khả năng tiến triển nhanh. Vậy cụ thể tình trạng này là gì, lây nhiễm qua đường nào và điều trị ra sao? Hãy cùng tìm hiểu thông tin chi tiết trong nội dung bài viết dưới đây của Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia.

I. Tìm hiểu về bệnh nấm đen Mucormycosis

1. Bệnh nấm đen là gì?

Bệnh nấm đen là tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng và hiếm gặp do bào tử nấm Mucormycetes gây ra. Loại nấm này thường phát triển mạnh mẽ vào mùa hè và mùa thu, tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên như đất, chất hữu cơ đang phân hủy, lá cây, phân động vật hoặc gỗ mục.

Đây là tình trạng nhiễm trùng cấp tính tiến triển cực kỳ nhanh chóng, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch suy yếu. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh nấm đen sẽ phá hủy cấu trúc xương mặt gây mất thị lực do tổn thương dây thần kinh, tổn thương não, suy hô hấp nghiêm trọng khi nấm xâm lấn vào phổi hoặc thậm chí tử vong.

2. Con đường lây nhiễm

Bệnh nấm đen không lây truyền từ người sang người hoặc từ động vật sang người. Nấm xâm nhập vào cơ thể chủ yếu qua các con đường:

Hít phải bào tử nấm lơ lửng trong không khí, con đường phổ biến nhất gây nhiễm trùng xoang, não và phổi
Bào tử nấm xâm nhập qua các vết rách da, vết cắt hoặc các tổn thương da khác

3. Ai là người dễ mắc bệnh nhất?

Bệnh nấm đen rất hiếm khi tấn công người có hệ miễn dịch khỏe mạnh. Những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm:

Bệnh nhân sau COVID-19 có sức đề kháng yếu
Người mắc bệnh đái tháo đường, đặc biệt là có tình trạng nhiễm toan ceton
Người mắc bệnh ung thư đặc biệt là ung thư máu hoặc đang hóa trị
Người từng thực hiện cấy ghép nội tạng, cấy ghép tế bào
Người lạm dụng hoặc sử dụng thuốc Corticoid kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ
Người có tình trạng suy giảm miễn dịch như nhiễm HIV/AIDS hoặc bị chấn thương da do phẫu thuật, tai nạn lao động tiếp xúc với đất,…
Trẻ sinh non bị nhẹ cân và suy dinh dưỡng
Người bị chấn thương da do phẫu thuật, có vết bỏng, vết thương trên da,…

II. Triệu chứng nhận biết bệnh nấm đen

Tùy thuộc vào vị trí nấm phát triển trong cơ thể, các triệu chứng sẽ có biểu hiện khác nhau như sau:

Vùng xoang và não: Người bệnh thường bị nghẹt mũi, đau nhức một bên mặt, sốt và đau đầu dữ dội. Dấu hiệu đặc trưng nhất là chảy máu mũi hoặc chảy dịch mũi có màu đen, nâu; đồng thời xuất hiện các mảng loét hoại tử màu đen ở vùng sống mũi hoặc trên vòm miệng bên trong hầu họng
Phổi: Các triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với viêm phổi thông thường, bao gồm các dấu hiệu như khó thở hoặc thở gấp, đau tức ngực, ho ra máu, ho khan kèm đờm đen và sốt trên 38 độ
Da và niêm mạc: Tại vị trí vết thương hở tiếp xúc với mầm bệnh, mô da nhanh chóng sưng tấy, chuyển sang màu đen đặc trưng của quá trình hoại tử. Biểu hiện kèm theo là các vết loét sâu gây đau nhức dữ dội và lan rộng rất nhanh sang các vùng lân cận
Đường tiêu hóa: Vị trí nhiễm bệnh này thường gặp nhất ở trẻ em, đặc biệt những trường hợp sinh non với các dấu hiệu như ói mửa, đau bụng và xuất huyết dạ dày
Toàn thân: Khi vi nấm tấn công hệ thần kinh trung ương, người bệnh có thể rơi vào hôn mê. Ngoài ra, các biến chứng tại mắt như sưng mí, chảy mủ hoặc tê liệt cơ mặt cần được cấp cứu y tế ngay lập tức

Bài viết cùng chủ đề: Nấm Aspergillus nguy hiểm như thế nào? Ai dễ mắc phải?

III. Phương pháp chẩn đoán chuyên khoa

Việc chẩn đoán Mucormycosis hiện nay còn gặp nhiều khó khăn do triệu chứng dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng khác. Để xác định chính xác căn nguyên gây bệnh, bác sĩ thường chỉ định lấy bệnh phẩm từ vùng tổn thương như xoang, da, phổi hoặc mô nghi ngờ nhiễm nấm và thực hiện:

Soi dưới kính hiển vi: Mẫu bệnh phẩm được xử lý bằng hóa chất và quan sát ngay dưới kính hiển vi để tìm kiếm các sợi nấm đặc trưng của họ Mucorales
Nuôi cấy vi sinh: Song song với việc soi tươi, mẫu bệnh phẩm được đưa vào môi trường dinh dưỡng chuyên dụng để nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Quá trình này giúp bác sĩ xác định chính xác chủng nấm gây bệnh và hỗ trợ làm kháng nấm đồ, từ dó lựa chọn được loại thuốc kháng nấm hiệu quả nhất cho phác đồ điều trị
Chẩn đoán hình ảnh: Chụp CT scan hoặc chụp MRI vùng mũi xoang, não hoặc ngực để xác định mức độ tổn thương, tình trạng hoại tử mô và sự xâm lấn của nấm vào các cơ quan lân cận

IV. Điều trị bệnh nấm đen như thế nào?

Sau khi đã xác định nhiễm bệnh nấm đen, việc điều trị đòi hỏi sự nhanh chóng và khẩn cấp giữa các chuyên khoa với 3 phác đồ cốt lõi như sau:

Sử dụng thuốc: Người bệnh bắt buộc phải sử dụng các loại thuốc kháng nấm liều mạnh theo chỉ định nghiêm ngặt như Amphotericin B, Posaconazole, Isavuconazole. Quá trình dùng thuốc có thể kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng, tùy mức độ nhiễm trùng và đáp ứng của từng bệnh nhân
Phẫu thuật: Trong nhiều trường hợp, bác sĩ cần tiến hành phẫu thuật cắt lọc mô hoại tử hoặc vùng nhiễm nấm để ngăn bệnh lan rộng sang các cơ quan khác
Kiểm soát các bệnh nền: Song song với việc trị nấm, người bệnh cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc các tình trạng làm suy yếu sức đề kháng để hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả hơn

V. Lưu ý phòng ngừa nhiễm nấm đen

Vì bào tử nấm đen có mặt ở khắp mọi nơi trong môi trường nên việc phòng ngừa tuyệt đối là rất khó, nhưng mọi người hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh bằng các biện pháp sau:

Đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, công trường hoặc khu vực nhiều bụi bẩn, ẩm mốc
Dọn vệ sinh môi trường sống sau bão lũ, thiên tai và xử lý kịp thời các nguồn chất hữu cơ phân hủy
Sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ như găng tay, ủng và quần áo dài khi lao động tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm cao
Giữ vệ sinh cơ thể, đảm bảo nơi ở và làm việc thông thoáng, tránh ẩm thấp kéo dài
Người mắc bệnh nền như đái tháo đường cần kiểm soát tốt đường huyết và duy trì sức đề kháng ổn định
Tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng thuốc kháng nấm dự phòng sau cấy ghép nội tạng hoặc tế bào gốc
Tầm soát y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ ở nhóm đối tượng suy giảm miễn dịch

Bệnh nấm đen là tình trạng nhiễm nấm nguy hiểm có thể tiến triển nhanh và gây nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện kịp thời. Vì vậy, mọi người cần chủ động phòng ngừa, nâng cao sức đề kháng và thăm khám sớm khi xuất hiện dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe hiệu quả hơn. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào khác liên quan, mọi người hãy liên hệ ngay vơi Phòng khám Chuyên khoa Da liễu Maia&Maia qua hotline 032.845.1188 để được hỗ trợ tốt nhất.